Mija tydzie\u0144, odk\u0105d w Stanach dosz\u0142o do \u2013 kuriozalnej, ale jednak \u2013 pr\u00f3by zamachu stanu czy, jak nazywaj\u0105 to Amerykanie, insurekcji, a wi\u0119c zbrojnego powstania. Oba terminy maj\u0105 w Polsce jednoznacznie pozytywne konotacje, bo kojarz\u0105 nam si\u0119 z walk\u0105 o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci w okresie zabor\u00f3w. W kontek\u015bcie demokratycznego pa\u0144stwa prawa chodzi jednak z za\u0142o\u017cenia o przest\u0119pstwo, czyn karalny (w przesz\u0142o\u015bci skutkuj\u0105cy wyrokiem \u015bmierci), polegaj\u0105cy na si\u0142owym obaleniu legalnej w\u0142adzy. Za \u201ewzniecanie insurekcji\u201d, w rezultacie czego zgin\u0119\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b, a wiele odnios\u0142o obra\u017cenia, Donald Trump jako pierwszy w historii prezydent USA zosta\u0142 w\u0142a\u015bnie poddany po raz drugi procedurze impeachmentu. Jego wina jest na tyle ewidentna, \u017ce impeachment popar\u0142a obecnie nawet cz\u0119\u015b\u0107 republikan\u00f3w, a wi\u0119c partii samego Trumpa.<\/p>\n\n\n\n
W typowym ju\u017c dla siebie odruchu TVP Info por\u00f3wna\u0142a t\u0142um ekstremist\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0142\u0105 wtargn\u0119li do Kapitolu, zdemolowali jego pomieszczenia i zaatakowali policj\u0119, do polskiej opozycji. Sk\u0142oni\u0142o mnie to do pewnej refleksji. Nie b\u0119d\u0119 wchodzi\u0142 w absurdalne zestawianie prawicowych terroryst\u00f3w, w tym zadeklarowanych neonazist\u00f3w, kt\u00f3rzy zamierzali przemoc\u0105 zniszczy\u0107 sprawnie funkcjonuj\u0105c\u0105 demokracj\u0119 (no, mo\u017ce z wyj\u0105tkiem szwankuj\u0105cego systemu kolegium elektorskiego), z nasz\u0105 opozycj\u0105, pokojowo protestuj\u0105c\u0105 przeciwko depcz\u0105cej ow\u0105 demokracj\u0119 w\u0142adzy. Ciekawi mnie jednak co innego.<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c, jak zauwa\u017cy\u0142o ju\u017c wiele \u015brodk\u00f3w przekazu, napastnicy z Kapitolu przez kilka godzin nie tylko dokonywali powa\u017cnych przest\u0119pstw w \u015bwietle kamer i z ods\u0142oni\u0119tymi twarzami, ale wr\u0119cz sami chwalili si\u0119 tym w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, podaj\u0105c nawet swoje nazwiska dziennikarzom. W jednym z bardziej komicznych przyk\u0142ad\u00f3w braku autorefleksji kobieta, kt\u00f3ra przedstawi\u0142a si\u0119 przed kamer\u0105, skar\u017cy\u0142a si\u0119 na potraktowanie jej gazem \u0142zawi\u0105cym za to jedynie, \u017ce wdar\u0142a si\u0119 do Kapitolu \u201ew celu dokonania zamachu stanu\u201d. To nie by\u0142y osoby w\u0142amuj\u0105ce si\u0119 do sklep\u00f3w podczas zamieszek i pr\u00f3buj\u0105ce ukry\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 z obawy przed odpowiedzialno\u015bci\u0105. Ci ludzie wierzyli, \u017ce to, co robi\u0105, jest s\u0142uszne, legalne i konieczne. Oczywi\u015bcie, czuli si\u0119 usprawiedliwieni, bo \u2013 jak potwierdzi\u0142 to w\u0142a\u015bnie Kongres \u2013 do dzia\u0142ania nam\u00f3wi\u0142 ich sam prezydent. Pytanie jednak, czy mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 konsekwencji, czy wszyscy my\u015bleli, \u017ce faktycznie w jaki\u015b spos\u00f3b przejm\u0105 w\u0142adz\u0119 w kraju.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku ameryka\u0144skich \u201epatriot\u00f3w\u201d \u015blepa determinacja wynika\u0142a g\u0142\u00f3wnie ze zwyczajnej g\u0142upoty, bo \u2013 nie oszukujmy si\u0119 \u2013 dumne noszenie bluzy z napisem \u201eCamp Auschwitz\u201d raczej nie idzie w parze z inteligencj\u0105. Niemniej by\u0142 jeszcze jeden pow\u00f3d tych bezwstydnych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re w niejednym kraju i okresie historycznym sko\u0144czy\u0142yby si\u0119 dla sprawc\u00f3w na szubienicy. Ot\u00f3\u017c ludzie ci mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce s\u0105 grup\u0105 uprzywilejowan\u0105 nie tylko w swoim kraju, ale po prostu w dzisiejszej rzeczywisto\u015bci: rasi\u015bci, wyznawcy teorii spiskowych, w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci biali m\u0119\u017cczy\u017ani. Nie bali si\u0119 szturmowa\u0107 Kapitolu w wojskowych mundurach, uzbrojeni w pa\u0142ki, kije, miotacze gazu, a nawet koktajle Mo\u0142otowa. Fakt, \u017ce pod\u0142o\u017cyli bomby w siedzibach obu partii, przeszed\u0142 tak\u017ce w mediach praktycznie bez echa. Nie bez powodu przypomniano protesty Black Lives Matter, podczas kt\u00f3rych nawet pokojowe przemarsze by\u0142y zabezpieczane \u2013 ale te\u017c atakowane \u2013 przez setki uzbrojonych po z\u0119by funkcjonariuszy Gwardii Narodowej. Protestuj\u0105cy byli tam cz\u0119sto bici bez najmniejszej prowokacji, jak \u00f3w s\u0142ynny weteran w Portland stoj\u0105cy nieruchomo pod razami policyjnych pa\u0142ek czy siedemdziesi\u0119ciopi\u0119ciolatek w Waszyngtonie pchni\u0119ty bez powodu na chodnik, gdzie niemal wykrwawi\u0142 si\u0119 na \u015bmier\u0107 w\u015br\u00f3d maszeruj\u0105cych funkcjonariuszy.<\/p>\n\n\n\n
Podobne skojarzenia nasuwa zachowanie w\u0142adz wobec protestuj\u0105cych w Polsce. Demoluj\u0105cy Warszaw\u0119 neofaszy\u015bci, podpalaj\u0105cy mieszkania, rzucaj\u0105cy kostk\u0105 brukow\u0105 w kobiety, zas\u0142uguj\u0105 w najlepszym wypadku na oddzielenie ich kordonem policji dla zachowania bezpiecze\u0144stwa (nie jest jasne, czyjego). Kobiety domagaj\u0105ce si\u0119 podstawowych praw, tak jak inne grupy obywateli, kt\u00f3re wcze\u015bniej demonstrowa\u0142y przeciwko tej samej opresyjnej w\u0142adzy, mo\u017cna natomiast traktowa\u0107 gazem i poniewiera\u0107 na bruku, mo\u017cna bezkarnie \u0142ama\u0107 im r\u0119ce, wszak to one stanowi\u0105 najwi\u0119ksze \u201ezagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa narodowego\u201d. A prawda jest taka, \u017ce zagro\u017cenie, owszem, stanowi\u0105, ale dla hegemonii coraz skrajniejszej prawicy, kt\u00f3ra ju\u017c bez ogr\u00f3dek, rami\u0119 w rami\u0119 z narodowcami i wszelkiej ma\u015bci faszystowsk\u0105 ho\u0142ot\u0105, kurczowo trzyma si\u0119 w\u0142adzy w Polsce i paru innych krajach Zachodu. PiS nie musi ju\u017c subtelnie flirtowa\u0107 z Bosakiem, tak jak Trump nie wstydzi si\u0119 poparcia neonazist\u00f3w terroryzuj\u0105cych Waszyngton \u2013 ba, w publicznym wyst\u0105pieniu o\u015bwiadcza im, \u017ce ich kocha. Bo przy naturalnym dla prawicy (ale te\u017c dla skrajniejszej lewicy) ci\u0105g\u0142ym odsuwaniu si\u0119 od centrum (czyli stanu r\u00f3wnowagi) jest tylko kwesti\u0105 czasu, gdy innego poparcia zabraknie.<\/p>\n\n\n\n
Emblematyczny by\u0142 s\u0142ynny ju\u017c chuligan, kt\u00f3ry zatrzymany przez policj\u0119 zapewnia\u0142 z p\u0142aczem: \u201ePanowie, jestem z wami!\u201d. By\u0142 to jeden z nielicznych przypadk\u00f3w, gdy prawicowa w\u0142adza nie okaza\u0142a pob\u0142a\u017cliwo\u015bci ho\u0142ocie, kt\u00f3ra jest w porz\u0105dku tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo wyznaje zbie\u017cne z w\u0142adz\u0105 pogl\u0105dy. W Waszyngtonie, przynajmniej podczas ostatnich zaj\u015b\u0107, takiej surowo\u015bci prawie nie by\u0142o. Istniej\u0105 nawet podejrzenia, \u017ce niekt\u00f3rzy funkcjonariusze policji \u015bwiadomie pozwolili atakuj\u0105cym wtargn\u0105\u0107 do chronionych budynk\u00f3w. Zamachowcy zostali z Kapitolu ostatecznie wypchni\u0119ci, po czym w znacz\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci rozjechali si\u0119 do dom\u00f3w. Dopiero w nast\u0119pnych dniach federalne organy \u015bcigania, wiedz\u0105c, \u017ce nowa administracja mo\u017ce wkr\u00f3tce je rozliczy\u0107, rozpocz\u0119\u0142y aresztowania Trumpowych ekstremist\u00f3w. Trudne to zreszt\u0105 nie by\u0142o, skoro ci \u2013 jak wspomnia\u0142em \u2013 sami chwalili si\u0119 w mediach swoimi wyczynami. Szef lokalnej policji w Waszyngtonie poda\u0142 si\u0119 za to do dymisji, a wobec jego podw\u0142adnych prowadzone jest \u015bledztwo.<\/p>\n\n\n\n
Reakcje s\u0142u\u017cb mundurowych wobec demonstrant\u00f3w mo\u017cna wi\u0119c traktowa\u0107 jako papierek lakmusowy dla stabilno\u015bci w\u0142adzy, a zarazem dla szerszych trend\u00f3w politycznych. M\u00f3wi\u0105c wprost, policja pa\u0142uje tych, kt\u00f3rych chc\u0105 pa\u0142owa\u0107 ich polityczni zwierzchnicy, a ci chc\u0105 pa\u0142owa\u0107 tych, kt\u00f3rzy zas\u0142uguj\u0105 na pa\u0142owanie w oczach ich wyborc\u00f3w. Dlatego te\u017c u schy\u0142ku PRL\u2011u milicja pa\u0142owa\u0142a ju\u017c wszystkich po r\u00f3wno. Przy braku jakiegokolwiek poparcia spo\u0142ecznego w\u0142adza nie musia\u0142a zawraca\u0107 sobie g\u0142owy rozstrzyganiem, kogo pa\u0142owa\u0107, a kogo nie. Jak to m\u00f3wi\u0105, najciemniej jest przed \u015bwitem. Dlatego paradoksalnie wyczekuj\u0119 dnia, gdy PiS, pozbawione ju\u017c \u2013 podobnie jak Trump \u2013 wszelkiej legitymacji do sprawowania w\u0142adzy, zacznie pa\u0142owa\u0107 wszystkich. Grup, kt\u00f3rych nie pa\u0142uje, jest zreszt\u0105 coraz mniej. Mam nadziej\u0119, \u017ce podobnie b\u0119dzie w innych krajach pod w\u0142adz\u0105 (mniej lub bardziej otwarcie) autorytarnych re\u017cim\u00f3w. Nasze siniaki si\u0119 zagoj\u0105. Poparcie dla opresyjnej prawicy natomiast szybko nie powr\u00f3ci.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mija tydzie\u0144, odk\u0105d w Stanach dosz\u0142o do \u2013 kuriozalnej, ale jednak \u2013 pr\u00f3by zamachu stanu czy, jak nazywaj\u0105 to Amerykanie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":18883,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-22574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22574"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22574\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18883"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}