{"id":22015,"date":"2020-12-27T20:18:07","date_gmt":"2020-12-27T19:18:07","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=22015"},"modified":"2020-12-29T18:59:45","modified_gmt":"2020-12-29T17:59:45","slug":"sad-konstytucyjny-przyszlosci-felieton-marka-porzyckiego-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=22015","title":{"rendered":"S\u0105d Konstytucyjny przysz\u0142o\u015bci. Felieton Marka Porzyckiego (4)"},"content":{"rendered":"\n<p>Okres noworoczny sprzyja oderwaniu si\u0119 od codzienno\u015bci i spojrzeniu w przysz\u0142o\u015b\u0107. Spr\u00f3bujmy si\u0119 zatem zastanowi\u0107, jak mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 s\u0105downictwo konstytucyjne w Polsce po przywr\u00f3ceniu demokratycznego pa\u0144stwa prawa. Obecna polityczna atrapa udaj\u0105ca Trybuna\u0142 Konstytucyjny b\u0119dzie musia\u0142a znikn\u0105\u0107 zaraz po utracie w\u0142adzy przez PiS (pisa\u0142em o tym we wcze\u015bniejszym felietonie [<a href=\"https:\/\/kodmalopolska.pl\/trybunal-konstytucyjny-nie-istnieje-od-grudnia-2016-roku-felieton-marka-porzyckiego-1\/\">https:\/\/kodmalopolska.pl\/trybunal-konstytucyjny-nie-istnieje-od-grudnia-2016-roku-felieton-marka-porzyckiego-1\/<\/a>]). Zwyk\u0142e przywr\u00f3cenie stanu poprzedniego nie by\u0142oby jednak satysfakcjonuj\u0105ce, gdy\u017c istniej\u0105cy do 2016 roku Trybuna\u0142 mia\u0142 w swojej konstrukcji pewne wady, kt\u00f3re znacznie u\u0142atwi\u0142y jego zniszczenie. Do wad tych nale\u017ca\u0142y niejasne zasady wyboru s\u0119dzi\u00f3w na prze\u0142omie kadencji parlamentu, kt\u00f3re najpierw umo\u017cliwi\u0142y wi\u0119kszo\u015bci PO-PSL pr\u00f3b\u0119 wyboru \u201ena zapas\u201d dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w (co Trybuna\u0142 uzna\u0142 za niewa\u017cne), a potem otwar\u0142y PiS\u2011owskiej wi\u0119kszo\u015bci drog\u0119 do wprowadzenia do Trybuna\u0142u dubler\u00f3w i ostatecznego zniszczenia tej instytucji rok p\u00f3\u017aniej. Trybuna\u0142 powinien wi\u0119c ust\u0105pi\u0107 miejsca zupe\u0142nie nowej instytucji z wbudowanym mechanizmem jak najbardziej utrudniaj\u0105cym podobne manipulacje przy obsadzaniu stanowisk s\u0119dziowskich, a jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105cym jak najwi\u0119kszy pluralizm sk\u0142adu. Dla unikni\u0119cia zamieszania terminologicznego nazwijmy t\u0119 instytucj\u0119 roboczo <strong>S\u0105dem Konstytucyjnym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pluralizm S\u0105du Konstytucyjnego powinien by\u0107 gwarantowany m.in. trybem wyboru s\u0119dzi\u00f3w daj\u0105cym parlamentowi ka\u017cdej kadencji mo\u017cliwo\u015b\u0107 obsadzenia okre\u015blonej z g\u00f3ry i zawsze takiej samej liczby stanowisk s\u0119dziowskich, przy czym wskazane by\u0142oby, by liczba ta nie przekracza\u0142a 1\/3 sk\u0142adu SK. Nale\u017ca\u0142oby przy tym utrzyma\u0107 dotychczasow\u0105 zasad\u0119 kadencyjno\u015bci s\u0119dzi\u00f3w konstytucyjnych, co oznacza, \u017ce sk\u0142ad S\u0105du Konstytucyjnego zmienia\u0142by si\u0119 rotacyjnie. Rodzi to pozornie nierozwi\u0105zywalny problem wynikaj\u0105cy zar\u00f3wno z mo\u017cliwo\u015bci skr\u00f3cenia kadencji parlamentu, jak i opr\u00f3\u017cnienia stanowiska s\u0119dziego konstytucyjnego przed up\u0142ywem kadencji, gdy\u017c z biegiem czasu kadencje poszczeg\u00f3lnych s\u0119dzi\u00f3w zacz\u0119\u0142yby na siebie zachodzi\u0107 w spos\u00f3b nieskoordynowany z kadencjami parlamentu, tak jak si\u0119 to sta\u0142o z TK istniej\u0105cym do 2016 roku. Jest jednak prosta metoda unikni\u0119cia tego problemu: zachowuj\u0105c sta\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 kadencji, nale\u017cy zrezygnowa\u0107 ze sta\u0142ej liczby s\u0119dzi\u00f3w konstytucyjnych. Nie by\u0142oby to bezprecedensowe ani te\u017c nie wywo\u0142a\u0142oby nieprzezwyci\u0119\u017calnych trudno\u015bci w funkcjonowaniu S\u0105du Konstytucyjnego. Bez uprzednio okre\u015blonej sta\u0142ej liczby s\u0119dzi\u00f3w funkcjonuj\u0105 chocia\u017cby poszczeg\u00f3lne izby S\u0105du Najwy\u017cszego i Naczelnego S\u0105du Administracyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Mechanizm powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w konstytucyjnych m\u00f3g\u0142by kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co. Sejm ka\u017cdej kadencji mia\u0142by prawo do powo\u0142ania czterech s\u0119dzi\u00f3w, a Senat tej samej kadencji \u2013 dw\u00f3ch s\u0119dzi\u00f3w. Moment ich powo\u0142ania by\u0142by oboj\u0119tny, ale procedura musia\u0142aby si\u0119 zako\u0144czy\u0107 przed up\u0142ywem danej kadencji parlamentu, w przeciwnym razie podlega\u0142aby zasadzie dyskontynuacji i parlament ko\u0144czy\u0142by kadencj\u0119 bez powo\u0142ania s\u0119dzi\u00f3w. Warte zastanowienia by\u0142oby te\u017c przyznanie prawa do powo\u0142ania jednego s\u0119dziego konstytucyjnego na kadencj\u0119 Prezydentowi. Nale\u017ca\u0142oby przy tym wprowadzi\u0107 kilkumiesi\u0119czny minimalny okres od zg\u0142oszenia kandydatury i podania jej do wiadomo\u015bci publicznej do g\u0142osowania nad ni\u0105 przez dan\u0105 izb\u0119 parlamentu. Czas ten by\u0142by przeznaczony na rygorystyczn\u0105 procedur\u0119 publicznej weryfikacji kandydat\u00f3w z gwarantowanym udzia\u0142em czynnika spo\u0142ecznego. Kadencja s\u0119dziego konstytucyjnego powinna trwa\u0107 dwana\u015bcie lat, czyli by\u0107 skorelowana z trzema standardowymi kadencjami parlamentu. Zako\u0144czenie kadencji danego s\u0119dziego konstytucyjnego nie otwiera\u0142oby w takim systemie stanowiska s\u0119dziowskiego do obsadzenia, bo liczba tych stanowisk by\u0142aby z g\u00f3ry okre\u015blona dla ka\u017cdej kadencji parlamentu. W ten spos\u00f3b wykluczono by pokus\u0119 manipulowania procedur\u0105 powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w przez jej przyspieszanie albo przewlekanie pod koniec kadencji parlamentu. Mechanizm rotacji po 1\/3 sk\u0142adu oznacza\u0142by przy tym, \u017ce \u017cadna wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarna nie mog\u0142aby obsadzi\u0107 wi\u0119kszo\u015bci S\u0105du Konstytucyjnego w jednej kadencji parlamentu. Liczba s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Konstytucyjnego przy tym mechanizmie ich wyboru (uwzgl\u0119dniaj\u0105cym te\u017c udzia\u0142 Prezydenta) waha\u0142aby si\u0119 mi\u0119dzy 20 a 21, ale przej\u015bciowo, w razie skr\u00f3cenia kadencji parlamentu, mog\u0142aby by\u0107 wy\u017csza. Wzrost ten by\u0142by jednak tymczasowy, bo liczba s\u0119dzi\u00f3w wraca\u0142aby do normy po ka\u017cdych trzech regularnych (tzn. nieskr\u00f3conych) kadencjach parlamentu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mankamentem tego systemu by\u0142aby przej\u015bciowo znacznie ni\u017csza liczba s\u0119dzi\u00f3w SK, gdy\u017c jego pe\u0142ny sk\u0142ad powsta\u0142by dopiero w trzeciej kadencji, a zatem po up\u0142ywie o\u015bmiu lat (a z udzia\u0142em ostatniego s\u0119dziego powo\u0142anego przez Prezydenta \u2013 dziesi\u0119ciu lat) od momentu ukonstytuowania. W przepisach przej\u015bciowych nale\u017ca\u0142oby zatem wprowadzi\u0107 odpowiednie mo\u017cliwo\u015bci orzekania przez SK w mniejszych sk\u0142adach, a dopiero po osi\u0105gni\u0119ciu okre\u015blonej liczby s\u0119dzi\u00f3w wr\u00f3ci\u0107 do liczebno\u015bci sk\u0142ad\u00f3w por\u00f3wnywalnej z przewidzianymi w by\u0142ym Trybunale Konstytucyjnym.<br \/>Dla wykluczenia jeszcze jednej mo\u017cliwo\u015bci manipulowania sk\u0142adem S\u0105du Konstytucyjnego za pomoc\u0105 kompetencji o \u015bci\u015ble symbolicznym charakterze nale\u017ca\u0142oby te\u017c zrezygnowa\u0107 z wymogu zaprzysi\u0119\u017cenia przed Prezydentem. S\u0119dzia konstytucyjny sk\u0142ada\u0142by przysi\u0119g\u0119 przed Prezesem SK albo przed przedstawicielem organu, kt\u00f3ry go powo\u0142a\u0142 (przed Marsza\u0142kiem Sejmu, Marsza\u0142kiem Senatu albo Prezydentem). Nale\u017ca\u0142oby r\u00f3wnie\u017c zmieni\u0107 zasady publikowania orzecze\u0144 SK, przyznaj\u0105c uprawnienia do zarz\u0105dzania ich publikacji w Dzienniku Ustaw Prezesowi SK, przy czym sama techniczna czynno\u015b\u0107 publikacji powinna by\u0107 wykonywana przez Biuro SK, kt\u00f3re mia\u0142oby odpowiednie uprawnienia do generowania elektronicznej wersji Dziennika Ustaw.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie istniej\u0105, rzecz jasna, stuprocentowe zabezpieczenia i naiwno\u015bci\u0105 by\u0142oby oczekiwa\u0107, \u017ce powy\u017csze zasady ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwi\u0105 zniszczenie S\u0105du Konstytucyjnego przez zdeterminowan\u0105 autorytarn\u0105 w\u0142adz\u0119. W\u0142adza taka mia\u0142aby jednak znacznie utrudnione zadanie, poniewa\u017c usuni\u0119to by najwa\u017cniejsze furtki wykorzystane przez PiS w jego demonta\u017cu Trybuna\u0142u Konstytucyjnego dla przeprowadzenia faktycznej zmiany ustroju przy zachowaniu zewn\u0119trznych pozor\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Okres noworoczny sprzyja oderwaniu si\u0119 od codzienno\u015bci i spojrzeniu w przysz\u0142o\u015b\u0107. Spr\u00f3bujmy si\u0119 zatem zastanowi\u0107, jak mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 s\u0105downictwo konstytucyjne [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":19645,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-22015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22015\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19645"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}