Jest co\u015b, co mamy niemal codziennie i w nadmiarze. Nie, to nie jest dobry nastr\u00f3j. To powietrze, niezwykle zreszt\u0105 bogate. Bogate w zanieczyszczenia. Jeszcze do niedawna symbolem zanieczyszczonego powietrza by\u0142 krakowski smok (smog?). W maseczce. Ale w odr\u00f3\u017cnieniu od ca\u0142ej reszty kraju Krak\u00f3w, a g\u0142\u00f3wnie krakowianie, wzi\u0119li si\u0119 do roboty. Niemal wszyscy przy\u0142o\u017cyli r\u0119ce do tego, \u017ce w europejskich rankingach najbardziej zanieczyszczonych miast Krak\u00f3w znikn\u0105\u0142 z czo\u0142\u00f3wki, a tym trudniej ju\u017c go szuka\u0107 w rankingach krajowych, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych mniejsze miejscowo\u015bci, o kt\u00f3rych Europejczykom nawet si\u0119 nie \u015bni\u0142o. Oczywi\u015bcie tylko te, w kt\u00f3rych s\u0105 stacje pomiarowe. Wiele miejscowo\u015bci broni\u0142o si\u0119 r\u0119kami, nogami i uchwa\u0142ami organ\u00f3w przed instalowaniem na ich terenie stacji, kt\u00f3re analizuj\u0105 stan powietrza, szczeg\u00f3lnie je\u015bli miejscowo\u015bci te mia\u0142y status uzdrowiska. Teraz odrobin\u0119 si\u0119 to zmieni\u0142o i ju\u017c wiemy, dzi\u0119ki pomiarom, \u017ce \u017cadne polskie uzdrowisko poza kurortami nadmorskimi nie ma nie tylko zdrowego, ale i w miar\u0119 czystego powietrza.<\/p>\n\n\n\n
Oddychanie, cho\u0107 jest podstaw\u0105 \u017cycia cz\u0142owieka, nie jest dla PiS\u2011u szczeg\u00f3lnie istotne. Nie, \u017ceby dla poprzednich rz\u0105d\u00f3w by\u0142o jakim\u015b priorytetem, ale przynajmniej udawano, \u017ce dostrzega si\u0119 problem. Za w\u0142adzy PO pozwalano samorz\u0105dom na podejmowanie dzia\u0142a\u0144 (i uchwa\u0142) w celu ograniczania emisji zanieczyszcze\u0144, a nawet na wykorzystywanie do tego unijnych funduszy. No, mo\u017ce poza jedn\u0105 wpadk\u0105, kiedy samorz\u0105dom zabroniono przekazywania pieni\u0119dzy osobom fizycznym. W efekcie na dwa lata w Krakowie zamar\u0142a akcja wymiany piec\u00f3w. No i mo\u017ce poza tym, \u017ce PO nie by\u0142a w stanie wypracowa\u0107 polityki energetycznej.<\/p>\n\n\n\n
Dla PiS liczy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie to, czym mo\u017cna si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0107 w utrwalaniu dominacji politycznej i co przynosi szybkie efekty. Je\u015bli do tego dodamy w\u0142a\u015bciw\u0105 dla wp\u0142ywowych jednostek PiS\u2011u oboj\u0119tno\u015b\u0107 granicz\u0105c\u0105 z pogard\u0105 wobec nauki i wiedzy, to otrzymamy stosunkowo proste wyja\u015bnienie braku sukces\u00f3w tej partii w sprawie dzia\u0142a\u0144 na rzecz poprawy stanu powietrza.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c za chwil\u0119 najbardziej znane marki w Polsce, zwi\u0105zane np. z \u017bywcem (dwunasta lokata w Polsce pod wzgl\u0119dem zanieczyszczenia py\u0142em PM10 w roku 2019) mog\u0142yby si\u0119 reklamowa\u0107 has\u0142em w rodzaju \u201eNasz produkt nie mia\u0142 kontaktu z powietrzem!\u201d. A sanatoria w polskich uzdrowiskach poprosz\u0105 o przywo\u017cenie powietrza ze sob\u0105. Krakowscy deweloperzy zyskaj\u0105 argumenty za zabudow\u0105 korytarzy powietrznych, s\u0142usznie twierdz\u0105c, \u017ce dzi\u0119ki temu spoza miasta nie nap\u0142ynie zanieczyszczone powietrze \u2013 to ze Skawiny i Proszowic, i Zabierzowa. I z papieskich Wadowic, kt\u00f3re co prawda nie za\u0142apa\u0142y si\u0119 do krajowej czo\u0142\u00f3wki, ale s\u0105 w czo\u0142\u00f3wce wojew\u00f3dzkiej. I z innych miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych nikt stanu powietrza nie bada, wi\u0119c ludzie nie wiedz\u0105, czym oddychaj\u0105. Z takiej Suchej Beskidzkiej na wszelki wypadek usuni\u0119to na \u017c\u0105danie w\u0142adz lokalnych stacj\u0119 pomiarow\u0105, bo wci\u0105\u017c co\u015b wskazywa\u0142a. Gdy jednak wr\u00f3ci\u0142a, zacz\u0119\u0142a uparcie wskazywa\u0107 lokat\u0119 w pierwszej dziesi\u0105tce miast zanieczyszczonych, a je\u015bli chodzi o benzo(a)piren, to nawet w pierwszej tr\u00f3jce. Co tam pal\u0105, nikt nie wie na pewno, w ka\u017cdym razie to nie tyto\u0144 ani marihuana. Wiem, \u017ce marihuany pali\u0107 nie wolno, ale \u015bmieci te\u017c nie\u2026 Podobno.<\/p>\n\n\n\n
Rz\u0105d po rekonstrukcji dojrza\u0142 do tego, by zauwa\u017cy\u0107 problem. Wcze\u015bniej minister Szyszko go nie dostrzega\u0142. Kto wie, mo\u017ce uwa\u017ca\u0142 stacje pomiarowe za wysoce niepatriotyczne, stale na co\u015b wskazywa\u0142y, a w dodatku ich utrzymywanie kosztuje. Nie b\u0119dzie stacji, to samopoczucie od razu si\u0119 poprawi. Kolejna dobra zmiana.<\/p>\n\n\n\n
Oddychanie nie jest dzi\u015b politycznie istotne. Nie wp\u0142ywa na najwa\u017cniejsze dla PiS\u2011u warto\u015bci, czyli w\u0142adz\u0119 za \u017cycia i \u017cycie po \u015bmierci. Powietrze w Polsce jest pewnie mniej zanieczyszczone, ni\u017c by\u0142o w czasach PRL. To nic, \u017ce troch\u0119 zat\u0119ch\u0142e i troch\u0119 nie\u015bwie\u017ce. Skoro zwolennicy czystego powietrza nie obalili rz\u0105du PO, nie obal\u0105 te\u017c rz\u0105du PiS\u2011u. A przecie\u017c liczy si\u0119 tylko rz\u0105dzenie.<\/p>\n\n\n\n
Krak\u00f3w jako pierwsze miasto w Polsce zacz\u0105\u0142 si\u0119 troszczy\u0107 o powietrze. W latach 1995\u20132019 na likwidacj\u0119 palenisk w\u0119glowych wydano tu ponad 400 mln z\u0142otych, z czego oko\u0142o 300 mln w okresie realizacji Programu Ograniczania Niskiej Emisji w latach 2016\u20132019. Do tego dosz\u0142y w Krakowie fundusze na niezwykle wa\u017cne programy os\u0142onowe dla os\u00f3b o niskich dochodach. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce miasto zrealizowa\u0142o wzorcowy program. I pewnie dlatego nie jest ju\u017c ostatnie.<\/p>\n\n\n\n
W ramach rz\u0105dowego programu likwidacji palenisk przez p\u00f3\u0142tora roku (dane na wrzesie\u0144 2020) podpisano umowy ze 131 tysi\u0105cami os\u00f3b, kt\u00f3re wymieniaj\u0105 piece. Wbrew pozorom to bardzo ma\u0142o, bo z danych wynika, \u017ce do wymiany s\u0105 3 miliony piec\u00f3w. W takim tempie paleniska zostan\u0105 zlikwidowane w nieca\u0142e 40 lat. To prawie dwa razy wolniej ni\u017c w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
Tak to ju\u017c jest, \u017ce polscy politycy generalnie nie lubi\u0105 Polak\u00f3w (poniek\u0105d z wzajemno\u015bci\u0105) i traktuj\u0105 ich jak powietrze, kt\u00f3rym sami oddychaj\u0105: dosy\u0107 zatrute, ale jeszcze nie truj\u0105ce. Polakom przydaje si\u0119 kulturowy nawyk unikania przeci\u0105g\u00f3w, gdy\u017c nierzadko powietrze wewn\u0105trz bywa lepsze od tego na zewn\u0105trz. Troch\u0119 zat\u0119ch\u0142e, ale swojskie. Troch\u0119 w zastoju, ale za to niegro\u017c\u0105ce wiatrem zmian. Taka nasza ma\u0142a stabilizacja. Czasem bardzo ma\u0142a. I wszystko si\u0119 do tej stabilnej ma\u0142o\u015bci sprowadza. Je\u015bli potrwa d\u0142u\u017cej, w Polsce jak na wyspie Flores wykszta\u0142ci si\u0119 nowy gatunek cz\u0142owieka: hobbit z Polski. Troch\u0119 zakatarzony, o zmniejszonych p\u0142ucach. Prawdziwy Polak katolik, owoc dobrej zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Czy tak by\u0107 musi? Puszczaj\u0105c wodze fantazji \u2013 niekoniecznie. Tyle \u017ce aby si\u0119 cieszy\u0107 czystym powietrzem, trzeba mie\u0107 tani\u0105 energi\u0119 elektryczn\u0105 np. z elektrowni j\u0105drowych. Trzeba mie\u0107 tani i sprawny transport publiczny. W miastach dost\u0119p do park\u00f3w. R\u00f3wno\u015b\u0107 i spo\u0142eczn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107
Odrobin\u0119 wolno\u015bci i rozs\u0105dku. I przede wszystkim szacunek i \u017cyczliwo\u015b\u0107 dla ludzi. I klas\u0119 polityczn\u0105\u2026 o pewnej klasie.<\/p>\n\n\n\n