Raport na temat instytucjonalnej wiedzy i procesu podejmowania decyzji Stolicy \u015awi\u0119tej w stosunku do by\u0142ego kardyna\u0142a Theodore\u2019a Edgara McCarricka (1930\u20132017)<\/a>\u201d (t\u0142umaczenie w\u0142asne M.G.). Dokument z miejsca wywo\u0142a\u0142 medialn\u0105 burz\u0119, a jego obszern\u0105 zawarto\u015b\u0107 usi\u0142owa\u0142y celnie skr\u00f3ci\u0107 setki, o ile nie tysi\u0105ce serwis\u00f3w informacyjnych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Dziennikarze rozpisywali si\u0119 o skali i perfidii przest\u0119pstw kardyna\u0142a oraz o tym, jak wy\u017csze i ni\u017csze instytucje ko\u015bcielne systemowo tuszowa\u0142y fakty o jego zbrodniach.<\/p>\n\n\n\nZ raportu wy\u0142ania si\u0119 obraz groteskowy, obrzydliwy, straszny. Pisz\u0105c dosadnie: r\u0119ka r\u0119k\u0119 myje, a wszyscy o wszystkim wiedz\u0105. \u015awiadk\u00f3w i ofiary zastrasza si\u0119 i zmusza do milczenia, wywo\u0142uje si\u0119 w nich poczucie bezsilno\u015bci. Przez 460 stron maszynopisu raz po raz przewijaj\u0105 si\u0119 te same motywy.<\/p>\n\n\n\n
Matka molestowanych dzieci bezskutecznie wysy\u0142a listy do biskup\u00f3w USA, nawet do nuncjusza apostolskiego, ryzykuj\u0105c powa\u017cnymi konsekwencjami. Cisza, \u015blad po listach zagin\u0105\u0142, nie znalaz\u0142a ich nawet komisja przygotowuj\u0105ca raport. Pokrzywdzony ksi\u0105dz dwukrotnie zg\u0142asza pope\u0142nione wobec niego przest\u0119pstwa. Za pierwszym razem jest ponownie molestowany, za drugim zimno zbyty, bez \u017cadnej reakcji. Kolejny ksi\u0105dz sam dopu\u015bci\u0142 si\u0119 przest\u0119pstw wobec dw\u00f3jki dzieci, wi\u0119c jego doniesienia o niemoralnych relacjach seksualnych mi\u0119dzy klerem uznano za ma\u0142o wiarygodne. Sypi\u0105 si\u0119 anonimowe wiadomo\u015bci, rosn\u0105 podejrzenia.<\/p>\n\n\n\n
Stolica Apostolska z urz\u0119duj\u0105cym w\u00f3wczas Janem Paw\u0142em II nie zrobi\u0142a nic, s\u0142abo informowana przez lokalnych biskup\u00f3w, bierna i ospa\u0142a. Papie\u017c i jego najbli\u017csze otoczenie dobrze znali sprawc\u0119, \u201epanowa\u0142o przekonanie, \u017ce w razie upublicznienia sprawy McCarrick b\u0119dzie zdolny z \u0142atwo\u015bci\u0105 oczy\u015bci\u0107 si\u0119 z zarzut\u00f3w\u201d, a zatem upublicznia\u0107 nie warto. Wojty\u0142a po PRL\u2011owskich do\u015bwiadczeniach pozostawa\u0142 w przekonaniu, \u017ce oskar\u017cenia mog\u0105 by\u0107 elementem akcji dyfamacyjnej maj\u0105cej na celu zniszczenie autorytetu biskupa, a przez to ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a. Dlatego zrobi\u0142 niewiele \u2013 nic, co mog\u0142oby przynie\u015b\u0107 realny skutek, mimo \u017ce ju\u017c za jego pontyfikatu potwierdzi\u0142 si\u0119 jeden z zarzut\u00f3w (przebywanie przez biskupa w \u0142\u00f3\u017cku z innym m\u0119\u017cczyzn\u0105, co wyt\u0142umaczono rzekomym \u201ebrakiem wolnych \u0142\u00f3\u017cek\u201d).<\/p>\n\n\n\n
Jan Pawe\u0142 II wielokrotnie awansowa\u0142 McCarricka, mianowa\u0142 go na r\u00f3\u017cne intratne stanowiska, a ten odwdzi\u0119cza\u0142 si\u0119 szczeg\u00f3lnym uznaniem dla polskiego papie\u017ca. Szybko awansowa\u0142 na arcybiskupstwo, zosta\u0142 kardyna\u0142em, by\u0142 nawet w stanie zorganizowa\u0107 uroczysto\u015b\u0107, na kt\u00f3rej opr\u00f3cz Jana Paw\u0142a II obecny by\u0142 prezydent USA Bill Clinton. Z Wojty\u0142\u0105 spotyka\u0142 si\u0119 oficjalnie, spotyka\u0142 si\u0119 prywatnie i raport przyznaje, \u017ce ta znajomo\u015b\u0107 mog\u0142a mie\u0107 wp\u0142yw na proces podejmowania decyzji w sprawie zarzut\u00f3w dotycz\u0105cych przest\u0119pstw seksualnych.<\/p>\n\n\n\n
Status quo<\/em> utrzymywa\u0142 si\u0119 w czasie pontyfikatu Benedykta XVI. Dopiero gdy za Franciszka pojawi\u0142y si\u0119 nowe, niepodwa\u017calne dowody, McCarrick straci\u0142 godno\u015bci duchowne i decyzj\u0105 Kongregacji Doktryny Wiary zosta\u0142 wydalony ze stanu kap\u0142a\u0144skiego za molestowanie dzieci i doros\u0142ych. Jego historia jest jedn\u0105 z wielu, w kt\u00f3rych przez lata zaniedba\u0144 i bezpo\u015bredniego tuszowania ucierpia\u0142o wielokrotnie wi\u0119cej os\u00f3b, ni\u017c mog\u0142oby w razie stanowczych krok\u00f3w w\u0142adz ko\u015bcielnych. Obiegaj\u0105ca \u015bwiat wiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u201eJan Pawe\u0142 II wiedzia\u0142\u201d, jest dla Polak\u00f3w chyba r\u00f3wnie przykra jak sam \u00f3w fakt, ale tak naprawd\u0119 nie to jest w ca\u0142ej sprawie najwa\u017cniejsze. Bo widoczna zgnilizna moralna, korupcja, klientelizm i szeroko poj\u0119ty nieakceptowalny stan Ko\u015bcio\u0142a nie s\u0105 przyczyn\u0105 jego problem\u00f3w. S\u0105 skutkiem.<\/p>\n\n\n\nAby zrozumie\u0107 prawdziw\u0105 przyczyn\u0119, nale\u017cy zastanowi\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119boko nad zacytowanymi na pocz\u0105tku s\u0142owami lorda Actona. Nie jest w tej chwili istotne, czy w\u0142adza \u015bwi\u0119tego, powszechnego i apostolskiego Ko\u015bcio\u0142a rzeczywi\u015bcie pochodzi od Boga. Rozwa\u017canie tego problemu wykracza poza zakres tak kr\u00f3tkiego tekstu. Istotny jest kszta\u0142t owej w\u0142adzy, a przede wszystkim to, \u017ce w wyniku proces\u00f3w historycznych przybra\u0142a ona charakter absolutny. Samo to rodzi bardzo powa\u017cne trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W Europie w zasadzie od czas\u00f3w O\u015bwiecenia panuje mniej lub bardziej stabilne prze\u015bwiadczenie o konieczno\u015bci podzia\u0142u w\u0142adzy. Najbardziej znan\u0105 polityczno-prawn\u0105 podstaw\u0105 tego pogl\u0105du jest koncepcja Karola Monteskiusza, zak\u0142adaj\u0105ca podzia\u0142 na w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105. Swoje podzia\u0142y proponowali tacy wielcy my\u015bliciele jak John Locke czy Beniamin Constant, uznaj\u0105cy konieczno\u015b\u0107 wyodr\u0119bnienia dodatkowo cho\u0107by w\u0142adzy samorz\u0105dowej. Pogl\u0105d ten by\u0142 zasadniczo motywowany obaw\u0105 przed z\u0142o\u017ceniem wszystkich kompetencji w r\u0119ce jednego organu, wzgl\u0119dnie po prostu jednego cz\u0142owieka. W\u0142adze musz\u0105 si\u0119 r\u00f3wnowa\u017cy\u0107, trzyma\u0107 nawzajem w szachu (system checks and balances<\/em>, jak m\u00f3wi\u0105 Anglicy), by uchroni\u0107 spo\u0142eczno\u015b\u0107 przed niepohamowan\u0105 tyrani\u0105. Dodatkowo zaobserwowano to, co stanowi o\u015b rozwa\u017ca\u0144 Actona: im wi\u0119cej w\u0142adzy skupia si\u0119 w r\u0119kach jednostki, tym bardziej jednostka ta jest sk\u0142onna do jej nadu\u017cywania. W\u0142adze dyktatorskie czy monarchiczne zwykle uszczuplaj\u0105 swobody obywateli i same zaczynaj\u0105 radykalnie w nie wkracza\u0107. Kwitnie korupcja, bo nie istnieje si\u0142a zdolna jej przeciwdzia\u0142a\u0107, kwitn\u0105 patologie spo\u0142eczne, bo nikt nie sprawuje nad nimi nadzoru poza samym skorumpowanym, pe\u0142nym patologii systemem. Uprawnienia w systemie absolutnym id\u0105 \u201ez g\u00f3ry do do\u0142u\u201d (top-down<\/em>), s\u0105 kszta\u0142towane przez panuj\u0105cego, kt\u00f3ry zara\u017ca je swoim skorumpowaniem. Odwrotnie dzieje si\u0119 w systemie podzia\u0142u w\u0142adzy, gdzie uprawnienia id\u0105 \u201ez do\u0142u do g\u00f3ry\u201d (bottom-up<\/em>), a wszelka w\u0142adza jest kontrolowana i mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko na podstawie i w granicach prawa.<\/p>\n\n\n\nMaj\u0105c to przed oczyma, nale\u017cy zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowi pewn\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 w\u0142adz\u0119. Dla os\u00f3b wierz\u0105cych jego magisterium jest obok Pisma i Tradycji najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em wiary i moralno\u015bci. Nauka spo\u0142eczna Ko\u015bcio\u0142a w znacznym stopniu ukszta\u0142towa\u0142a polityczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 Europy, k\u0142ad\u0105c doktrynalne podwaliny pod chadecj\u0119. Ko\u015bci\u00f3\u0142 dysponuje w\u0142adz\u0105 maj\u0105tkow\u0105, obraca fortunami jak wielka korporacja. Dysponuje w\u0142adz\u0105 spo\u0142eczn\u0105, w wielu miejscach na \u015bwiecie lokalny biskup czy proboszcz jest autorytetem, kt\u00f3rego opinii s\u0142uchaj\u0105 decydenci. O poparcie takich papie\u017cy jak Jan XXIII czy Jan Pawe\u0142 II zabiega\u0142 ONZ, w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci ten drugi przyczyni\u0142 si\u0119 walnie do upadku komunistycznego bloku wschodniego.<\/p>\n\n\n\n
Administracja ko\u015bcielna, podzielona oczywi\u015bcie na poszczeg\u00f3lnych proboszcz\u00f3w i biskup\u00f3w, jest w swoim zarysie ukszta\u0142towana pionowo i hierarchicznie. Na czele stoi biskup Rzymu, \u201eZast\u0119pca Chrystusa, Pasterz ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a na ziemi\u201d, sprawuj\u0105cy \u201epe\u0142n\u0105 i najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119\u201d, kt\u00f3remu \u201eprzys\u0142uguje prawo okre\u015blania sposobu, indywidualnego lub kolegialnego, wykonywania najwy\u017cszego zadania\u201d, a \u201eprzeciwko jego wyrokowi lub dekretowi nie ma apelacji\u201d (Kodeks Prawa Kanonicznego, kanony 331\u2013333). Zgodnie z wydan\u0105 przez Sob\u00f3r Watyka\u0144ski I konstytucj\u0105 Pastor aeternus<\/em> z 1870 roku papie\u017c jest nieomylny w sprawach wiary i moralno\u015bci.<\/p>\n\n\n\nPrzyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do tego stanu, trwa on przecie\u017c ju\u017c 150 lat. P\u00f3\u0142tora stulecia, w kt\u00f3rym mimo wielu tryumf\u00f3w dosz\u0142o do pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 zepsucia w szeregach Ko\u015bcio\u0142a, a w konsekwencji do utraty przeze\u0144 pozycji i znaczenia. Wybucha\u0142y w tym czasie skandale pedofilskie, narasta\u0142 sprzeciw spo\u0142eczny wobec gromadzenia fortun i mieszania si\u0119 w struktury w\u0142adzy politycznej przez instytucje ko\u015bcielne, protesty budzi\u0142a krytykowana, nieprzystaj\u0105ca do rzeczywisto\u015bci etyka seksualna. \u201eWierz\u0119 w Boga, ale nie w Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d sta\u0142o si\u0119 powiedzeniem u\u017cywanym nawet przez najgorliwszych wiernych.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adza papie\u017ca nie zawsze by\u0142a jednak tak silna. W przeciwnym razie Sob\u00f3r Watyka\u0144ski I nie by\u0142by potrzebny. Historycznie nale\u017cy wskaza\u0107 na du\u017ce znaczenie przeciwstawnej my\u015bli – koncyliaryzmu, kt\u00f3ry g\u0142osi\u0142 prymat soboru nad papie\u017cem i demokratyzm w ko\u015bciele. Do prominentnych zwolennik\u00f3w koncyliaryzmu nale\u017celi wybitny filozof, zakonnik William Ockham (autor s\u0142ynnej \u201ebrzytwy Ockhama\u201d), pisarz polityczny Marsyliusz z Padwy czy polski prawnik Pawe\u0142 W\u0142odkowic. Sp\u00f3r pomi\u0119dzy ultramontanami (zwolennikami w\u0142adzy papie\u017ca, kt\u00f3rzy zwyci\u0119\u017cyli w 1870 roku) a koncyliarystami trwa\u0142 przez stulecia i mocno przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju katolickiej nauki.<\/p>\n\n\n\n
Koncyliary\u015bci postrzegali Ko\u015bci\u00f3\u0142 przede wszystkim jako wsp\u00f3lnot\u0119 wiernych, a nie jako hierarchiczn\u0105 struktur\u0119 w\u0142adzy, i pragn\u0119li przenie\u015b\u0107 ten postulat z teorii do praktyki, wprowadzaj\u0105c systemowe zabezpieczenia. W\u0142adza papie\u017ca mia\u0142a by\u0107 wykonawcza, ograniczona i kontrolowana, a urz\u0119dy ko\u015bcielne obsadzane zgodnie z wyborem wiernych. W\u0142adza w Ko\u015bciele sz\u0142aby bottom-up<\/em>, od wiernych przez kler a\u017c do Watykanu. W ten spos\u00f3b cz\u0142onkowie Ko\u015bcio\u0142a zapewniliby sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201epatrzenia na r\u0119ce\u201d swoim hierarchom, a ca\u0142a struktura oparta by\u0142aby na fundamencie demokracji i prawa. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 z ludem sta\u0142aby si\u0119 nie tylko sloganem, cz\u0119stokro\u0107 pustym, ale realn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 dla biskup\u00f3w i kleru. Hierarchi\u0119 wype\u0142nia\u0142by \u015bwie\u017ca krew, bez baga\u017cu korupcji i patologii, bardziej transparentna w swoich poczynaniach i bardziej otwarta na rzeczywisto\u015b\u0107. Sob\u00f3r jako co\u015b na kszta\u0142t w\u0142adzy ustawodawczej niew\u0105tpliwie mia\u0142by cho\u0107 t\u0119 zalet\u0119, \u017ce reprezentowano by na nim r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy i punkty widzenia.<\/p>\n\n\n\nOstatecznie nale\u017cy si\u0119 zgodzi\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bciwe dzia\u0142anie Ko\u015bcio\u0142a jest w interesie nas wszystkich. Ko\u015bci\u00f3\u0142 maj\u0105cy w\u0142adz\u0119 to si\u0142a zdolna czyni\u0107 zar\u00f3wno ogromne z\u0142o, jak i \u2013 gdy jest odpowiednio kierowana \u2013 wielkie dobro,. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zepsuty i zamkni\u0119ty to Ko\u015bci\u00f3\u0142 pe\u0142en ludzkiego cierpienia, dryfuj\u0105cy coraz dalej nie tylko od ludzkich oczekiwa\u0144, ale tak\u017ce od w\u0142asnych deklaracji, wyzna\u0144 i idea\u0142\u00f3w. Nale\u017cy z jednej strony dostrzega\u0107 systemowe \u017ar\u00f3d\u0142a problem\u00f3w, z drugiej mie\u0107 na uwadze, \u017ce obecny system nie by\u0142 jedynym istniej\u0105cym, a ju\u017c w \u017cadnym wypadku nie jest jedynym mo\u017cliwym. Jaka\u015b forma przesuni\u0119cia od absolutyzmu papieskiego w stron\u0119 koncyliaryzmu mo\u017ce mie\u0107 konkretne skutki przynajmniej jako podstawa pracy nad napraw\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rej w realnej mierze pr\u00f3\u017cno si\u0119 spodziewa\u0107 po zamkni\u0119tych szczytach struktury. Upowszechnienie si\u0119 tej perspektywy jest korzystne, cokolwiek ostatecznie postanowimy z ni\u0105 zrobi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201eKa\u017cda w\u0142adza deprawuje, a w\u0142adza absolutna deprawuje absolutnie\u201d \u2013 stwierdzi\u0142 lord Acton, a jego stwierdzenie odbija si\u0119 echem przez ostatnie 150 lat […]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":18287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-20843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=20843"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/20843\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=20843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=20843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=20843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}