{"id":19025,"date":"2020-09-29T22:58:06","date_gmt":"2020-09-29T20:58:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=19025"},"modified":"2020-09-29T22:58:12","modified_gmt":"2020-09-29T20:58:12","slug":"szkola-demokracji-felieton-mikolaja-gornego-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=19025","title":{"rendered":"Szko\u0142a demokracji.  Felieton Miko\u0142aja G\u00f3rnego (4)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bycie we wsp\u00f3lnocie jest trudne. Zaz\u0119biaj\u0105ce si\u0119 sprzeczne interesy poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b bardzo cz\u0119sto uniemo\u017cliwiaj\u0105 jakiekolwiek porozumienie. Zale\u017cnie od ustroju wsp\u00f3lnoty, decyzja lidera, zarz\u0105du b\u0105d\u017a demokratycznej wi\u0119kszo\u015bci jest zwykle poddawana krytyce i&nbsp;nieraz sabotowana przez niezadowolonych z&nbsp;jej tre\u015bci. Czy m\u00f3wimy o&nbsp;wsp\u00f3lnocie mieszkaniowej, o&nbsp;lokalnym samorz\u0105dzie czy o&nbsp;politycznym narodzie w&nbsp;suwerennym pa\u0144stwie, mechanizm jest w&nbsp;gruncie rzeczy ten sam. W\u0142adz\u0119 w&nbsp;ka\u017cdej z&nbsp;tych spo\u0142eczno\u015bci \u0142atwo postrzega\u0107 jako aparat opresji, gdy nie realizuje naszych partykularnych interes\u00f3w, albo jako narz\u0119dzie sprawiedliwego \u0142adu, gdy te interesy zdaje si\u0119 realizowa\u0107.<br \/>Obserwuj\u0105c \u017cycie publiczne w&nbsp;Polsce, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce&nbsp;znaczna liczba os\u00f3b urzeczywistnia ten pierwszy schemat. W\u0142adza polityczna przechodz\u0105ca w&nbsp;ostatnich latach proces centralizacji wyci\u0105ga r\u0119ce po&nbsp;kolejne uprawnienia i&nbsp;coraz bardziej stara si\u0119 kontrolowa\u0107 wszelkie dziedziny \u017cycia spo\u0142ecznego. W&nbsp;opozycji mo\u017ce to wywo\u0142ywa\u0107 \u2013 poza oczywistym dyskomfortem \u201emerytorycznym\u201d \u2013 silne poczucie beznadziei i&nbsp;braku perspektyw dzia\u0142ania. Kolejne przegrane wybory nie napawaj\u0105 nadziej\u0105 na&nbsp;szybk\u0105 zmian\u0119 drog\u0105 demokracji centralnej, a&nbsp;wci\u0105\u017c zr\u00f3\u017cnicowane ideowo samorz\u0105dy s\u0105 chronicznie niedofinansowane i&nbsp;coraz \u015bmielej podnosi si\u0119 pomys\u0142y okrojenia ich kompetencji. Przeci\u0119tna osoba o&nbsp;pogl\u0105dach liberalnych, centrowych czy centrolewicowych mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 przyt\u0142oczona i&nbsp;bezsilna, gdy jej g\u0142os programowo nie ma i&nbsp;nie mo\u017ce mie\u0107 znaczenia.<br \/>Postaram si\u0119 tu zaproponowa\u0107 pewne rozwi\u0105zanie tego problemu, obecne w&nbsp;polskiej doktrynie konstytucyjnej ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, cho\u0107 w&nbsp;mojej ocenie nadal niedoceniane. Chodzi o&nbsp;zasad\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, wsp\u00f3lnoty ludzi zaanga\u017cowanych w&nbsp;\u017cycie polityczne i&nbsp;w realizacj\u0119 zada\u0144 publicznych zar\u00f3wno na&nbsp;p\u0142aszczy\u017anie lokalnej, jak i&nbsp;og\u00f3lnokrajowej. Spo\u0142ecze\u0144stwa zdolnego do&nbsp;samoorganizacji, pluralistycznego i&nbsp;wype\u0142niaj\u0105cego idea\u0142y demokracji deliberatywnej, gdzie g\u0142os silny si\u0142\u0105 argumentacji nie jest wy\u0142\u0105cznie krzy\u017cykiem stawianym przy nazwisku bez uzasadnienia.<br \/>Na&nbsp;pocz\u0105tek warto wskaza\u0107, \u017ce&nbsp;istniej\u0105 kraje, w&nbsp;kt\u00f3rych model ten funkcjonuje od lat. Wed\u0142ug dost\u0119pnych danych* oko\u0142o 84% Norweg\u00f3w nale\u017cy do&nbsp;jednej lub wielu organizacji pozarz\u0105dowych, kt\u00f3rych w&nbsp;tym kraju jest ponad 115 tysi\u0119cy. Wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa obywateli corocznie w&nbsp;ramach tych organizacji bierze udzia\u0142 w&nbsp;pracach spo\u0142ecznych. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 publicznych przekazana jest samorz\u0105dom, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 biblioteki, organizuj\u0105 wydarzenia sportowe i&nbsp;kulturalne, dbaj\u0105 o&nbsp;rozw\u00f3j m\u0142odzie\u017cy przez fundowanie \u015bwietlic czy r\u00f3\u017cnego typu klub\u00f3w. Takie instytucje cementuj\u0105 lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, sprzyjaj\u0105 integracji, tolerancji i&nbsp;daj\u0105 poczucie pracy dla wsp\u00f3lnego dobra. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce&nbsp;ponad dwie trzecie prac organizacji spo\u0142ecznych jest wykonywane bezp\u0142atnie. W&nbsp;takim \u015brodowisku s\u0105 struktury i&nbsp;kadry mog\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako podstawa ruch\u00f3w spo\u0142ecznych i&nbsp;obywatelskich, tak\u017ce tych o&nbsp;aspiracjach politycznych.<br \/>W&nbsp;Polsce r\u00f3wnie\u017c istniej\u0105 normatywne podstawy do&nbsp;rozwoju r\u00f3\u017cnego typu po\u017cytecznych organizacji. Ju\u017c w&nbsp;preambule do&nbsp;Konstytucji z&nbsp;1997 roku jest mowa o&nbsp;zasadzie pomocniczo\u015bci (subsydiarno\u015bci), kt\u00f3ra oznacza, \u017ce&nbsp;wykonywanie zada\u0144 publicznych powinno co do&nbsp;zasady by\u0107 powierzone obywatelom wsz\u0119dzie tam, gdzie to mo\u017cliwe. Pa\u0144stwo wkracza jedynie wtedy, gdy jego interwencja jest konieczna do&nbsp;ochrony wa\u017cnych warto\u015bci, zawsze na&nbsp;podstawie i&nbsp;w granicach prawa (art. 7). Ide\u0119 t\u0119 bardzo dobrze wyra\u017ca powiedzenie \u201etyle spo\u0142ecze\u0144stwa, ile to mo\u017cliwe, tyle pa\u0144stwa, ile to konieczne\u201d. W&nbsp;artykule 12 Konstytucja gwarantuje wolno\u015b\u0107 istnienia organizacji zawodowych, spo\u0142ecznych i&nbsp;pozarz\u0105dowych, a&nbsp;w art. 58 gwarantuje jednostce prawo zrzeszania si\u0119 w&nbsp;nich. Konkretyzacja tych uprawnie\u0144 jest zawarta w&nbsp;ustawie Prawo o&nbsp;stowarzyszeniach. Stowarzyszenie zwyk\u0142e mo\u017ce za\u0142o\u017cy\u0107 nawet trzech obywateli, stowarzyszenie rejestrowe \u2013 siedmiu. Stowarzyszenia s\u0105 tworzone na&nbsp;zasadach dobrowolno\u015bci, maj\u0105 prawo wypowiada\u0107 si\u0119 w&nbsp;sprawach publicznych, realizuj\u0105 interesy swoich cz\u0142onk\u00f3w i&nbsp;s\u0105 wa\u017cnym fundamentem struktur demokratycznego pa\u0144stwa. Pozwalaj\u0105 moderowa\u0107 \u017cycie publiczne od do\u0142u, daj\u0105 warto\u015bciowym g\u0142osom dodatkow\u0105 si\u0142\u0119 przebicia i&nbsp;mog\u0105 by\u0107 dla swoich cz\u0142onk\u00f3w pozytywnym wzorcem \u017cycia wsp\u00f3lnotowego.<br \/>Wa\u017cne miejsce w&nbsp;polskiej tradycji i&nbsp;kulturze zajmuj\u0105 organizacje ko\u015bcielne, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 realizowa\u0107 idee dzia\u0142alno\u015bci obywatelskiej. W&nbsp;naszym porz\u0105dku prawnym znajduje zastosowanie zasada przyjaznej separacji pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a&nbsp;zwi\u0105zkami wyznaniowymi, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania dla dobra i&nbsp;rozwoju cz\u0142owieka oraz przeciwdzia\u0142ania patologiom spo\u0142ecznym. Organizacje ko\u015bcielne dzia\u0142aj\u0105ce b\u0105d\u017a to na&nbsp;podstawie ustawy o&nbsp;gwarancjach wolno\u015bci sumienia i&nbsp;wyznania, b\u0105d\u017a to na&nbsp;podstawie ustaw indywidualnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych istotne miejsce zajmuje rzecz jasna ustawa o&nbsp;stosunku pa\u0144stwa do&nbsp;Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, mog\u0105 wnie\u015b\u0107 ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 dodan\u0105 w&nbsp;\u017cycie publiczne w&nbsp;naszym kraju. Zadania takie jak konserwacja zabytk\u00f3w, pomoc spo\u0142eczna czy nauczanie szkolne i&nbsp;organizacja wypoczynku dla m\u0142odzie\u017cy s\u0105 od lat z&nbsp;powodzeniem realizowane w&nbsp;ramach struktur wyznaniowych. Struktury te s\u0105 te\u017c wa\u017cne z&nbsp;kulturowego punktu widzenia \u2013 pozwalaj\u0105 wzbogaci\u0107 polskie dziedzictwo narodowe dorobkiem mniejszo\u015bci religijnych, cho\u0107by dzia\u0142aj\u0105cych od setek lat gmin \u017cydowskich.<br \/>Nale\u017cy oczywi\u015bcie pami\u0119ta\u0107, \u017ce&nbsp;prawo do&nbsp;zrzeszania si\u0119 te\u017c podlega ograniczeniom. Zgodnie z&nbsp;art. 13 Konstytucji zakazane jest istnienie organizacji odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do&nbsp;metod totalitarnych, szerz\u0105cych nienawi\u015b\u0107, przemoc oraz takich o&nbsp;utajonych strukturach czy cz\u0142onkostwie. Jest to zrozumia\u0142e ze wzgl\u0119du na&nbsp;potrzeb\u0119 ochrony porz\u0105dku publicznego, zgodnie z&nbsp;ideami demokratyzmu i&nbsp;spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Swoboda dzia\u0142alno\u015bci pozarz\u0105dowej jest nadal bardzo du\u017ca i&nbsp;co do&nbsp;zasady nale\u017cy zach\u0119ca\u0107 osoby do&nbsp;korzystania z&nbsp;niej. Niech wi\u0119c to b\u0119dzie odpowiedzi\u0105 dla wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 sfrustrowane brakiem wp\u0142ywu na&nbsp;funkcjonowanie w\u0142adzy centralnej. Mo\u017ce warto si\u0119 zastanowi\u0107, czy nie za\u0142o\u017cy\u0107 stowarzyszenia ze znajomymi osobami? Albo wst\u0105pi\u0107 do&nbsp;jakiego\u015b ju\u017c dzia\u0142aj\u0105cego w&nbsp;okolicy? A&nbsp;mo\u017ce po&nbsp;prostu wesprze\u0107 lokaln\u0105 inicjatyw\u0119, gdy uzna si\u0119 j\u0105 za&nbsp;warto\u015bciow\u0105 i&nbsp;korzystn\u0105 spo\u0142ecznie? Wspiera\u0107 mo\u017cna finansowo, mo\u017cna te\u017c wykorzysta\u0107 swoje si\u0142y i&nbsp;umiej\u0119tno\u015bci w&nbsp;pracy spo\u0142ecznej. Niewa\u017cne, czy b\u0119dzie to nios\u0105ca pomoc fundacja, miejscowa organizacja ko\u015bcielna czy klub sportowy. Prawdziwa demokratyczna praca u&nbsp;podstaw mo\u017ce toczy\u0107 si\u0119 w&nbsp;ka\u017cdej wsp\u00f3lnocie i&nbsp;dawa\u0107 odp\u00f3r post\u0119puj\u0105cej polaryzacji \u017cycia publicznego, kt\u00f3ra w&nbsp;ostatnich latach zdecydowanie silniej niszczy, ni\u017c buduje. Taka droga pozytywnych, oddolnych dzia\u0142a\u0144 jest moim zdaniem najszybszym i&nbsp;najskuteczniejszym sposobem aktywizacji niezdecydowanych i&nbsp;niezainteresowanych os\u00f3b oraz budzenia w&nbsp;nich troski o&nbsp;dobro wsp\u00f3lne, co ostatecznie mo\u017ce rzecz jasna zaprocentowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w&nbsp;zmaganiach na&nbsp;szczeblu og\u00f3lnokrajowym.<\/p>\n\n\n\n* <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/efremtid.no\/faq\/223,organizowanie_czasu_wolnego_w_norwegii\" target=\"_blank\">https:\/\/efremtid.no\/faq\/223,organizowanie_czasu_wolnego_w_norwegii<\/a>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017bycie we wsp\u00f3lnocie jest trudne. Zaz\u0119biaj\u0105ce si\u0119 sprzeczne interesy poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b bardzo cz\u0119sto uniemo\u017cliwiaj\u0105 jakiekolwiek porozumienie. Zale\u017cnie od ustroju wsp\u00f3lnoty, [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":18287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-19025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19025\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}