{"id":19025,"date":"2020-09-29T22:58:06","date_gmt":"2020-09-29T20:58:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=19025"},"modified":"2020-09-29T22:58:12","modified_gmt":"2020-09-29T20:58:12","slug":"szkola-demokracji-felieton-mikolaja-gornego-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/?p=19025","title":{"rendered":"Szko\u0142a demokracji.  Felieton Miko\u0142aja G\u00f3rnego (4)"},"content":{"rendered":"\n<p>\u017bycie we wsp\u00f3lnocie jest trudne. Zaz\u0119biaj\u0105ce si\u0119 sprzeczne interesy poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b bardzo cz\u0119sto uniemo\u017cliwiaj\u0105 jakiekolwiek porozumienie. Zale\u017cnie od ustroju wsp\u00f3lnoty, decyzja lidera, zarz\u0105du b\u0105d\u017a demokratycznej wi\u0119kszo\u015bci jest zwykle poddawana krytyce i nieraz sabotowana przez niezadowolonych z jej tre\u015bci. Czy m\u00f3wimy o wsp\u00f3lnocie mieszkaniowej, o lokalnym samorz\u0105dzie czy o politycznym narodzie w suwerennym pa\u0144stwie, mechanizm jest w gruncie rzeczy ten sam. W\u0142adz\u0119 w ka\u017cdej z tych spo\u0142eczno\u015bci \u0142atwo postrzega\u0107 jako aparat opresji, gdy nie realizuje naszych partykularnych interes\u00f3w, albo jako narz\u0119dzie sprawiedliwego \u0142adu, gdy te interesy zdaje si\u0119 realizowa\u0107.<br \/>Obserwuj\u0105c \u017cycie publiczne w Polsce, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce znaczna liczba os\u00f3b urzeczywistnia ten pierwszy schemat. W\u0142adza polityczna przechodz\u0105ca w ostatnich latach proces centralizacji wyci\u0105ga r\u0119ce po kolejne uprawnienia i coraz bardziej stara si\u0119 kontrolowa\u0107 wszelkie dziedziny \u017cycia spo\u0142ecznego. W opozycji mo\u017ce to wywo\u0142ywa\u0107 \u2013 poza oczywistym dyskomfortem \u201emerytorycznym\u201d \u2013 silne poczucie beznadziei i braku perspektyw dzia\u0142ania. Kolejne przegrane wybory nie napawaj\u0105 nadziej\u0105 na szybk\u0105 zmian\u0119 drog\u0105 demokracji centralnej, a wci\u0105\u017c zr\u00f3\u017cnicowane ideowo samorz\u0105dy s\u0105 chronicznie niedofinansowane i coraz \u015bmielej podnosi si\u0119 pomys\u0142y okrojenia ich kompetencji. Przeci\u0119tna osoba o pogl\u0105dach liberalnych, centrowych czy centrolewicowych mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 przyt\u0142oczona i bezsilna, gdy jej g\u0142os programowo nie ma i nie mo\u017ce mie\u0107 znaczenia.<br \/>Postaram si\u0119 tu zaproponowa\u0107 pewne rozwi\u0105zanie tego problemu, obecne w polskiej doktrynie konstytucyjnej ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu, cho\u0107 w mojej ocenie nadal niedoceniane. Chodzi o zasad\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, wsp\u00f3lnoty ludzi zaanga\u017cowanych w \u017cycie polityczne i w realizacj\u0119 zada\u0144 publicznych zar\u00f3wno na p\u0142aszczy\u017anie lokalnej, jak i og\u00f3lnokrajowej. Spo\u0142ecze\u0144stwa zdolnego do samoorganizacji, pluralistycznego i wype\u0142niaj\u0105cego idea\u0142y demokracji deliberatywnej, gdzie g\u0142os silny si\u0142\u0105 argumentacji nie jest wy\u0142\u0105cznie krzy\u017cykiem stawianym przy nazwisku bez uzasadnienia.<br \/>Na pocz\u0105tek warto wskaza\u0107, \u017ce istniej\u0105 kraje, w kt\u00f3rych model ten funkcjonuje od lat. Wed\u0142ug dost\u0119pnych danych* oko\u0142o 84% Norweg\u00f3w nale\u017cy do jednej lub wielu organizacji pozarz\u0105dowych, kt\u00f3rych w tym kraju jest ponad 115 tysi\u0119cy. Wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa obywateli corocznie w ramach tych organizacji bierze udzia\u0142 w pracach spo\u0142ecznych. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 publicznych przekazana jest samorz\u0105dom, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 biblioteki, organizuj\u0105 wydarzenia sportowe i kulturalne, dbaj\u0105 o rozw\u00f3j m\u0142odzie\u017cy przez fundowanie \u015bwietlic czy r\u00f3\u017cnego typu klub\u00f3w. Takie instytucje cementuj\u0105 lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107, sprzyjaj\u0105 integracji, tolerancji i daj\u0105 poczucie pracy dla wsp\u00f3lnego dobra. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce ponad dwie trzecie prac organizacji spo\u0142ecznych jest wykonywane bezp\u0142atnie. W takim \u015brodowisku s\u0105 struktury i kadry mog\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako podstawa ruch\u00f3w spo\u0142ecznych i obywatelskich, tak\u017ce tych o aspiracjach politycznych.<br \/>W Polsce r\u00f3wnie\u017c istniej\u0105 normatywne podstawy do rozwoju r\u00f3\u017cnego typu po\u017cytecznych organizacji. Ju\u017c w preambule do Konstytucji z 1997 roku jest mowa o zasadzie pomocniczo\u015bci (subsydiarno\u015bci), kt\u00f3ra oznacza, \u017ce wykonywanie zada\u0144 publicznych powinno co do zasady by\u0107 powierzone obywatelom wsz\u0119dzie tam, gdzie to mo\u017cliwe. Pa\u0144stwo wkracza jedynie wtedy, gdy jego interwencja jest konieczna do ochrony wa\u017cnych warto\u015bci, zawsze na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Ide\u0119 t\u0119 bardzo dobrze wyra\u017ca powiedzenie \u201etyle spo\u0142ecze\u0144stwa, ile to mo\u017cliwe, tyle pa\u0144stwa, ile to konieczne\u201d. W artykule 12 Konstytucja gwarantuje wolno\u015b\u0107 istnienia organizacji zawodowych, spo\u0142ecznych i pozarz\u0105dowych, a w art. 58 gwarantuje jednostce prawo zrzeszania si\u0119 w nich. Konkretyzacja tych uprawnie\u0144 jest zawarta w ustawie Prawo o stowarzyszeniach. Stowarzyszenie zwyk\u0142e mo\u017ce za\u0142o\u017cy\u0107 nawet trzech obywateli, stowarzyszenie rejestrowe \u2013 siedmiu. Stowarzyszenia s\u0105 tworzone na zasadach dobrowolno\u015bci, maj\u0105 prawo wypowiada\u0107 si\u0119 w sprawach publicznych, realizuj\u0105 interesy swoich cz\u0142onk\u00f3w i s\u0105 wa\u017cnym fundamentem struktur demokratycznego pa\u0144stwa. Pozwalaj\u0105 moderowa\u0107 \u017cycie publiczne od do\u0142u, daj\u0105 warto\u015bciowym g\u0142osom dodatkow\u0105 si\u0142\u0119 przebicia i mog\u0105 by\u0107 dla swoich cz\u0142onk\u00f3w pozytywnym wzorcem \u017cycia wsp\u00f3lnotowego.<br \/>Wa\u017cne miejsce w polskiej tradycji i kulturze zajmuj\u0105 organizacje ko\u015bcielne, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 realizowa\u0107 idee dzia\u0142alno\u015bci obywatelskiej. W naszym porz\u0105dku prawnym znajduje zastosowanie zasada przyjaznej separacji pomi\u0119dzy pa\u0144stwem a zwi\u0105zkami wyznaniowymi, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania dla dobra i rozwoju cz\u0142owieka oraz przeciwdzia\u0142ania patologiom spo\u0142ecznym. Organizacje ko\u015bcielne dzia\u0142aj\u0105ce b\u0105d\u017a to na podstawie ustawy o gwarancjach wolno\u015bci sumienia i wyznania, b\u0105d\u017a to na podstawie ustaw indywidualnych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych istotne miejsce zajmuje rzecz jasna ustawa o stosunku pa\u0144stwa do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, mog\u0105 wnie\u015b\u0107 ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 dodan\u0105 w \u017cycie publiczne w naszym kraju. Zadania takie jak konserwacja zabytk\u00f3w, pomoc spo\u0142eczna czy nauczanie szkolne i organizacja wypoczynku dla m\u0142odzie\u017cy s\u0105 od lat z powodzeniem realizowane w ramach struktur wyznaniowych. Struktury te s\u0105 te\u017c wa\u017cne z kulturowego punktu widzenia \u2013 pozwalaj\u0105 wzbogaci\u0107 polskie dziedzictwo narodowe dorobkiem mniejszo\u015bci religijnych, cho\u0107by dzia\u0142aj\u0105cych od setek lat gmin \u017cydowskich.<br \/>Nale\u017cy oczywi\u015bcie pami\u0119ta\u0107, \u017ce prawo do zrzeszania si\u0119 te\u017c podlega ograniczeniom. Zgodnie z art. 13 Konstytucji zakazane jest istnienie organizacji odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do metod totalitarnych, szerz\u0105cych nienawi\u015b\u0107, przemoc oraz takich o utajonych strukturach czy cz\u0142onkostwie. Jest to zrozumia\u0142e ze wzgl\u0119du na potrzeb\u0119 ochrony porz\u0105dku publicznego, zgodnie z ideami demokratyzmu i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Swoboda dzia\u0142alno\u015bci pozarz\u0105dowej jest nadal bardzo du\u017ca i co do zasady nale\u017cy zach\u0119ca\u0107 osoby do korzystania z niej. Niech wi\u0119c to b\u0119dzie odpowiedzi\u0105 dla wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 sfrustrowane brakiem wp\u0142ywu na funkcjonowanie w\u0142adzy centralnej. Mo\u017ce warto si\u0119 zastanowi\u0107, czy nie za\u0142o\u017cy\u0107 stowarzyszenia ze znajomymi osobami? Albo wst\u0105pi\u0107 do jakiego\u015b ju\u017c dzia\u0142aj\u0105cego w okolicy? A mo\u017ce po prostu wesprze\u0107 lokaln\u0105 inicjatyw\u0119, gdy uzna si\u0119 j\u0105 za warto\u015bciow\u0105 i korzystn\u0105 spo\u0142ecznie? Wspiera\u0107 mo\u017cna finansowo, mo\u017cna te\u017c wykorzysta\u0107 swoje si\u0142y i umiej\u0119tno\u015bci w pracy spo\u0142ecznej. Niewa\u017cne, czy b\u0119dzie to nios\u0105ca pomoc fundacja, miejscowa organizacja ko\u015bcielna czy klub sportowy. Prawdziwa demokratyczna praca u podstaw mo\u017ce toczy\u0107 si\u0119 w ka\u017cdej wsp\u00f3lnocie i dawa\u0107 odp\u00f3r post\u0119puj\u0105cej polaryzacji \u017cycia publicznego, kt\u00f3ra w ostatnich latach zdecydowanie silniej niszczy, ni\u017c buduje. Taka droga pozytywnych, oddolnych dzia\u0142a\u0144 jest moim zdaniem najszybszym i najskuteczniejszym sposobem aktywizacji niezdecydowanych i niezainteresowanych os\u00f3b oraz budzenia w nich troski o dobro wsp\u00f3lne, co ostatecznie mo\u017ce rzecz jasna zaprocentowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w zmaganiach na szczeblu og\u00f3lnokrajowym.<\/p>\n\n\n\n* <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/efremtid.no\/faq\/223,organizowanie_czasu_wolnego_w_norwegii\" target=\"_blank\">https:\/\/efremtid.no\/faq\/223,organizowanie_czasu_wolnego_w_norwegii<\/a>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><em>Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017bycie we wsp\u00f3lnocie jest trudne. Zaz\u0119biaj\u0105ce si\u0119 sprzeczne interesy poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b bardzo cz\u0119sto uniemo\u017cliwiaj\u0105 jakiekolwiek porozumienie. Zale\u017cnie od ustroju wsp\u00f3lnoty, [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":18287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-19025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19025\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}