10.08.2020<\/p>\n\n\n\n
Niedawno, b\u0119d\u0105c w Niemczech, zda\u0142am sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce nikt nie jest odporny na dzia\u0142anie propagandy. Jad\u0105c autobusem przez ulice Berlina, zauwa\u017cy\u0142am seri\u0119 plakat\u00f3w wydanych przez urz\u0105d miasta, reklamuj\u0105cych wydarzenia kulturalne planowane na lato. Chocia\u017c wiele z tych imprez zosta\u0142o odwo\u0142anych z powodu pandemii, plakat\u00f3w jeszcze nie zdj\u0119to. Pomi\u0119dzy koncertem muzyki klasycznej a wystaw\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 filozofce Hannie Arendt zobaczy\u0142am tam zapowied\u017a berli\u0144skiej parady r\u00f3wno\u015bci. Przez chwil\u0119 nie mog\u0142am uwierzy\u0107 w to, co widz\u0119. Og\u0142oszenie o wydarzeniu LGBT? Po\u015br\u00f3d ,,normalnych\u201d imprez, aprobowanych przez pa\u0144stwo? Innego dnia w parku pe\u0142nym ludzi spostrzeg\u0142am dw\u00f3ch m\u0142odych, atletycznych ch\u0142opak\u00f3w, kt\u00f3rzy spacerowali, trzymaj\u0105c si\u0119 za r\u0119ce i wymieniaj\u0105c co jaki\u015b czas drobne, czu\u0142e gesty. Z\u0142apa\u0142am si\u0119 na tym, \u017ce jest to dla mnie zjawisko zdumiewaj\u0105ce \u2013 nie tyle zachowanie tej pary, ile to, \u017ce nie pr\u00f3bowali si\u0119 z nim kry\u0107 i, co wi\u0119cej, \u017ce \u017caden z mijaj\u0105cych ich ludzi nie by\u0142 zbulwersowany. Odruch paniki, jaki mia\u0142am na widok t\u0142umu wok\u00f3\u0142, ust\u0105pi\u0142 nag\u0142emu zrozumieniu, \u017ce para nie pr\u00f3buje si\u0119 ukrywa\u0107, bo nic jej nie grozi. Nikt nie uwa\u017ca jej czu\u0142o\u015bci za co\u015b szokuj\u0105cego. Podobny dysonans poznawczy mia\u0142am na widok swobodnie pod\u0105\u017caj\u0105cego ulic\u0105 brodatego m\u0119\u017cczyzny w brokatowej bluzce czy, innym razem, m\u0119sko wygl\u0105daj\u0105cej kobiety o ow\u0142osionych nogach, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o t\u0119czowych flagach wywieszonych na niekt\u00f3rych publicznych budynkach z okazji miesi\u0105ca dumy. Zastanawia\u0142am si\u0119, dlaczego to, co widz\u0119, wydaje mi si\u0119 osobliwe. Przecie\u017c to w\u0142a\u015bnie jest rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3rej zawsze chcia\u0142am, w kt\u00f3rej zar\u00f3wno ja, jak i wielu moich przyjaci\u00f3\u0142 mogliby\u015bmy czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie, jak pe\u0142noprawni obywatele. U\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce cho\u0107 w ostatnich latach wielokrotnie w rozmowach ze znajomymi czy rodzin\u0105 oburza\u0142am si\u0119 na kolejne groteskowe przyk\u0142ady propagandy anty-LGBT ze strony rz\u0105du (takie jak wyemitowany w TVP film ,,Inwazja” czy jawnie homofobiczne i bezkarne wypowiedzi szeregu polityk\u00f3w, w tym obecnego prezydenta RP), obecnie wbrew moim faktycznym pogl\u0105dom za bardziej normalne przyjmuj\u0119 straszenie gejami w pa\u0144stwowej telewizji ni\u017c widok dw\u00f3ch ch\u0142opak\u00f3w spokojnie id\u0105cych razem na spacer.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142anie propagandy to niekoniecznie przekonywanie odbiorc\u00f3w co do s\u0142uszno\u015bci przekazywanych tre\u015bci. Propaganda cz\u0119sto po prostu wytwarza przyzwyczajenie \u2013 nawet u tych, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z jej obecno\u015bci. Cel zostaje osi\u0105gni\u0119ty, gdy na wie\u015b\u0107 o kolejnym przyk\u0142adzie \u0142amania zasad demokracji, kolejnym propagandowym ataku na mniejszo\u015b\u0107 czy kolejnym przypadku korupcji nasz\u0105 reakcj\u0105 zamiast publicznego sprzeciwu jest zrezygnowane potrz\u0105\u015bni\u0119cie g\u0142ow\u0105 lub rzucenie \u017cartem. Na czym to polega? Oburzanie si\u0119 na konkretn\u0105 rzecz, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017camy za niedopuszczaln\u0105, zamiast odwr\u00f3cenia od niej my\u015bli, jest wyczerpuj\u0105ce psychicznie. Nie da si\u0119 zatrzymywa\u0107 nad ka\u017cdym ze s\u0142ynnych pask\u00f3w TVP. Gdy ma si\u0119 do czynienia z nieustannym przekazem \u2013 w mediach, wypowiedziach polityk\u00f3w \u2013 szczuj\u0105cym na osoby LGBT i odcz\u0142owieczaj\u0105cym je, gdy jest si\u0119 jedn\u0105 z tych os\u00f3b, w\u0142a\u015bciwie jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zachowania zdrowia psychicznego jest znieczulenie si\u0119. Jak inaczej zareagowa\u0107 na to, \u017ce du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa uwa\u017ca ci\u0119 za pedofila, a przynajmniej za zbocze\u0144ca, za\u015b oficjalny przekaz zdaje si\u0119 to potwierdza\u0107? Jak zareagowa\u0107 na to, \u017ce nawet politycy g\u0142\u00f3wnego nurtu opozycji nie kwapi\u0105 si\u0119 do upominania si\u0119 o twoje prawa czy godno\u015b\u0107, bo mo\u017ce to zaszkodzi\u0107 ich popularno\u015bci w szerokiej grupie wyborc\u00f3w? Ludzie \u017cyczliwi t\u0142umacz\u0105: to nie jest dobry moment, to zbyt radykalne, trzeba my\u015ble\u0107 pragmatycznie, protesty tylko pogorsz\u0105 wasz\u0105 sytuacj\u0119. Tak wi\u0119c zamykamy si\u0119 w w\u0105skim kr\u0119gu znajomych o podobnych pogl\u0105dach, w swojej ba\u0144ce bezpiecze\u0144stwa; zajmujemy si\u0119 rozwijaniem prywatnych zainteresowa\u0144, nie chcemy s\u0142ysze\u0107 o tym, co si\u0119 dzieje, \u015bmiejemy si\u0119 z groteskowych przyk\u0142ad\u00f3w bigoterii. Sama ogl\u0105da\u0142am ,,Inwazj\u0119” z przyjacielem, wskazuj\u0105c na znajome twarze na nagraniach z marsz\u00f3w r\u00f3wno\u015bci z podk\u0142adem muzycznym jak z horroru, i za\u015bmiewa\u0142am si\u0119 w g\u0142os.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119sto nie ma wi\u0119c innego wyj\u015bcia jak tylko zbywanie rzeczywisto\u015bci \u017cartem czy potrz\u0105\u015bni\u0119ciem g\u0142owy. Zreszt\u0105, humor to znakomity mechanizm obronny, pozwalaj\u0105cy zachowa\u0107 w miar\u0119 zdrowe zmys\u0142y nawet w najgorszej sytuacji. Niestety, humor taki pozwala te\u017c nieustannie przesuwa\u0107 granice tego, do czego jeste\u015bmy przyzwyczajeni, a wi\u0119c czemu nie b\u0119dziemy si\u0119 sprzeciwia\u0107. Dzieje si\u0119 tak od paru lat. Samo zauwa\u017cenie tego mechanizmu nie wystarczy, by go powstrzyma\u0107. Kiedy\u015b popularny by\u0142 przyk\u0142ad rzekomego zachowania \u017caby: je\u015bli w\u0142o\u017cy si\u0119 \u017cab\u0119 do garnka z letni\u0105 wod\u0105 i b\u0119dzie si\u0119 powoli podnosi\u0107 temperatur\u0119, \u017caba tego nie zauwa\u017cy, a\u017c zostanie ugotowana \u017cywcem. Stosuje si\u0119 to, rzecz jasna, nie tylko do kwestii homofobii, ale te\u017c do ca\u0142ej stopniowej przemiany demokracji w autorytaryzm.<\/p>\n\n\n\n
Martin Heidegger, wybitny przedstawiciel egzystencjalizmu (w prywatnym \u017cyciu za\u015b nazista, dlatego nie zalecam sympatii do niego w oderwaniu od jego filozofii) pisa\u0142, \u017ce codzienne \u017cycie cz\u0142owieka mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 jako bycie-w-\u015bwiecie. Jest to naturalna kondycja \u015bwiadomo\u015bci jednostki. Bycie-w-\u015bwiecie cechuje si\u0119 nieautentyczno\u015bci\u0105, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego, co cz\u0142owiek w\u00f3wczas robi i my\u015bli, wynika z przyzwyczajenia i tego, \u017ce tak ,,si\u0119\u201d robi i my\u015bli, nie za\u015b z samego cz\u0142owieka. Nie jest to z\u0142y stan \u2013 inny na co dzie\u0144 nie jest mo\u017cliwy. Momentem, w kt\u00f3rym wedle Heideggera egzystencja zaczyna by\u0107 autentyczna, jest moment odczucia grozy egzystencjalnej, maj\u0105cy r\u00f3\u017cne przyczyny albo zupe\u0142nie przypadkowy. W momencie grozy egzystencjalnej \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u015bmiertelno\u015bci cz\u0142owieka i krucho\u015bci otaczaj\u0105cego \u015bwiata uderza nas z ca\u0142\u0105 moc\u0105 i przera\u017ca. Ten stan mo\u017ce trwa\u0107 par\u0119 minut, godzin czy dni. Nieuchronnie jednak nast\u0105pi ,,upadanie\u201d \u2013 powr\u00f3t do \u017cycia-w-\u015bwiecie, bo \u015bwiadomo\u015b\u0107 nie jest w stanie mierzy\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej z groz\u0105 egzystencji. Podejmujemy wtedy na nowo swoje normalne my\u015blenie i dzia\u0142anie. Nie znaczy to, \u017ce nie mo\u017cemy my\u015ble\u0107 o kwestiach egzystencjalnych, ale nie narzucaj\u0105 nam si\u0119 one z pe\u0142n\u0105 wag\u0105 i nieust\u0119pliwo\u015bci\u0105, poniewa\u017c znale\u017ali\u015bmy spos\u00f3b, by po cz\u0119\u015bci si\u0119 od nich odgrodzi\u0107. Niemniej przez t\u0119 chwil\u0119 odczucia grozy egzystencjalnej cz\u0142owiek \u017cyje i my\u015bli autentycznie, jako nikt inny tylko on sam. <\/p>\n\n\n\n
Kusi mnie zastosowanie tej metaforyki do zupe\u0142nie innej sfery, mianowicie do relacji jednostki ze \u015bwiatem polityki i \u017cycia publicznego. Niekiedy zdarza si\u0119 co\u015b, co wyrywa nas z naszego przyzwyczajenia do rzeczy nieakceptowalnych i ka\u017ce rozejrze\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 z autentycznym strachem pozbawionym zas\u0142ony cynizmu czy ironii. Dla mnie takim czynnikiem by\u0142y wydarzenia w Warszawie w ostatnich paru dniach. Aresztowanie aktywistki w kordonie policyjnym, a potem kolejnych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b protestuj\u0105cych przeciwko jej zatrzymaniu. Nieoznakowane samochody policji, doniesienia o molestowaniu jednej z uczestniczek demonstracji przez policjant\u00f3w. Oskar\u017cenie o wandalizm i obraz\u0119 uczu\u0107 religijnych za powieszenie t\u0119czowej flagi na pomniku. W tle Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci finansuj\u0105ce projekt ,,Przeciwdzia\u0142anie przest\u0119pstwom dotycz\u0105cym naruszenia wolno\u015bci sumienia pope\u0142nianym pod wp\u0142ywem ideologii LGBT”, kt\u00f3rego celem jest (cytuj\u0119 bezpo\u015brednio ze strony projektu) ,,wyeliminowanie z polskiej przestrzeni publicznej przypadk\u00f3w \u0142amania praw sumienia ludzi wierz\u0105cych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 pod wp\u0142ywem presji nowych lewicowych ideologii\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Dla mnie i \u2013 jak s\u0105dz\u0119 \u2013 dla wielu innych jest to moment otrze\u017awiaj\u0105cy, kt\u00f3rego nie mo\u017cna \u0142atwo zby\u0107, kt\u00f3ry budzi autentyczne przera\u017cenie. Jedyne, co mo\u017cna zrobi\u0107, to wykorzysta\u0107 ten stan i protestowa\u0107, to rozejrze\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 i u\u015bwiadomi\u0107 sobie na nowo absurd i niedopuszczalno\u015b\u0107 tej sytuacji. Nie pozwoli\u0107, by tak\u017ce ona sta\u0142a si\u0119 dla nas normalno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Felieton jest wyrazem opinii autora. Nie prezentuje stanowiska ZR Ma\u0142opolskie KOD.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 10.08.2020 Niedawno, b\u0119d\u0105c w Niemczech, zda\u0142am sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce nikt nie jest odporny na dzia\u0142anie propagandy. Jad\u0105c autobusem […]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":18188,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-18148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18148"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18148\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}