Debata o rozproszonej kontroli konstytucyjno\u015bci ustaw, czyli o mo\u017cliwo\u015bci samodzielnego niezastosowania przez s\u0119dziego normy ustawowej, kt\u00f3r\u0105 uzna on za sprzeczn\u0105 z Konstytucj\u0105, toczy si\u0119 intensywnie ju\u017c od kilku lat. Nie ulega dzi\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce przynajmniej w obecnych realiach, kiedy Trybuna\u0142 Konstytucyjny nie pe\u0142ni swojej funkcji \u2013 wi\u0119cej: TK w rozumieniu konstytucyjnym nie istnieje, s\u0119dzia mo\u017ce i musi sam ocenia\u0107 zgodno\u015b\u0107 ustaw z Konstytucj\u0105. Nie do pomy\u015blenia jest bowiem, by norma ni\u017csza powodowa\u0142a w procedurze stosowania prawa pomini\u0119cie normy wy\u017cszej.<\/p>\n\n\n\n
Ale rozproszona kontrola, kt\u00f3ra jest kompetencj\u0105 wy\u0142\u0105cznie s\u0119dziego wymierzaj\u0105cego sprawiedliwo\u015b\u0107, to nie wszystko. Ustawy stosowane s\u0105 tak\u017ce przez inne podmioty, takie jak organy administracyjne, organy administruj\u0105ce (w tym prezesi s\u0105d\u00f3w w zakresie zarz\u0105dzania s\u0105dem) czy organy egzekucyjne maj\u0105ce wykonywa\u0107 zapad\u0142e na podstawie ustaw orzeczenia. Nie b\u0119d\u0105c s\u0105dem, podmioty te nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci partycypowania w rozproszonej kontroli konstytucyjno\u015bci ustaw. Czy zatem s\u0105 zwi\u0105zane nieetycznymi przepisami i musz\u0105 je stosowa\u0107, rezygnuj\u0105c ze swego sprawiedliwo\u015bciowego sprzeciwu? Odpowied\u017a twierdz\u0105ca oznacza\u0142aby powr\u00f3t do pogl\u0105d\u00f3w przedstawicieli niemieckiej nauki i praktyki prawa z lat 30. i 40., czyli do tej teorii, kt\u00f3ra z wybitnych prawnik\u00f3w uczyni\u0142a narz\u0119dzie zbrodniczej w\u0142adzy. \u201eNigdy wi\u0119cej\u201d \u2013 to pragnienie leg\u0142o u podstaw formu\u0142y zaprezentowanej po wojnie przez Gustava Radbrucha, formu\u0142y s\u0142ynnej i elementarnej dla filozofii prawa, zdaje si\u0119 jednak, \u017ce w my\u015bleniu prawniczym okrytej kurzem \u017ale poj\u0119tego legalizmu, kt\u00f3ry dzi\u015b czas zetrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Radbruch nie wynalaz\u0142 niczego nowego, ale uj\u0105\u0142 tkwi\u0105c\u0105 najg\u0142\u0119biej w ponadczasowej moralno\u015bci prawid\u0142owo\u015b\u0107, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 skrajne bezprawie nigdy \u2013 nawet moc\u0105 decyzji suwerena i nawet uchwalone przy naj\u015bci\u015blejszym zachowaniu regu\u0142 proceduralnych, nawet nazwane ustaw\u0105 i opublikowane w oficjalnym publikatorze \u2013 nie zyska przymiotu prawa. Chodzi tu o normy radykalnie krzywdz\u0105ce cz\u0142owieka, kt\u00f3remu system prawa ma s\u0142u\u017cy\u0107 i dla kt\u00f3rego ten system utworzono, o normy, kt\u00f3re pogwa\u0142caj\u0105 prawa przys\u0142uguj\u0105ce cz\u0142owiekowi nie z nadania ustawodawcy, lecz z faktu bycia istot\u0105 ludzk\u0105. Dostrzega\u0107 ten szerszy kontekst wykraczaj\u0105cy poza system prawa to rzecz wa\u017cna zawsze, ale dopiero w sytuacjach kryzysowych nabieraj\u0105ca zupe\u0142nie fundamentalnego znaczenia i chroni\u0105ca przed s\u0142u\u017cb\u0105 bezprawiu.<\/p>\n\n\n\n
Z niesprawiedliwo\u015bci\u0105 i skandalicznym charakterem ustawodawstwa mamy do czynienia w Polsce od kilku lat, lecz nie osi\u0105ga\u0142o ono poziomu nieetyczno\u015bci i antymoralno\u015bci zas\u0142uguj\u0105cego, by je uzna\u0107 za Radbruchowsk\u0105 lex iniustissima<\/em>. A\u017c do uchwalenia ustawy kaga\u0144cowej. Jest to bowiem akt, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c nowelizacj\u0105 ustaw o ustroju s\u0105downictwa, maj\u0105cych przecie\u017c tworzy\u0107 warunki dla realizacji prawa cz\u0142owieka do s\u0105du niezale\u017cnego, bezstronnego, a finalnie sprawiedliwego, prawo to w spos\u00f3b radykalny ludziom odbiera, pozbawiaj\u0105c s\u0105dy niezale\u017cno\u015bci, a s\u0119dzi\u00f3w \u2013 podstawowych gwarancji niezawis\u0142o\u015bci. Co wi\u0119cej, jest to akt, kt\u00f3ry przewiduje, \u017ce za przestrzeganie prawa, w tym prawa unijnego oraz polskiej Konstytucji, za nale\u017cyte wywi\u0105zywanie si\u0119 ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w, za zachowywanie si\u0119 jak trzeba, s\u0119dzia mo\u017ce zosta\u0107 pozbawiony prawa wykonywania zawodu, co jest oczywistym i kontrpodstawnym ograniczeniem wolno\u015bci cz\u0142owieka, kar\u0105 nie za przewinienie, lecz za cnot\u0119. To nie s\u0105 regulacje z jakich\u015b powod\u00f3w wadliwe, nieproporcjonalne i st\u0105d niekonstytucyjne. To jest odwr\u00f3cenie porz\u0105dku, i to nie tylko prawnego, ale te\u017c moralnego. To zaprzeczenie sprawiedliwo\u015bci. To ju\u017c nie jest prawo, to ustawowe bezprawie, czyli Radbruchowskie Gesetzliches Unrecht. Przepis\u00f3w tych jako bezprawia nie mo\u017ce stosowa\u0107 nikt: ani orzekaj\u0105cy s\u0119dzia, ani prezes s\u0105du maj\u0105cy odsun\u0105\u0107 od orzekania niezawis\u0142ego s\u0119dziego, co do kt\u00f3rego zapad\u0142 pseudowyrok, ani \u017caden inny podmiot. Nikt bowiem postawiony przed decyzj\u0105, czy stosowa\u0107 te normy \u2013 skrajnie niesprawiedliwe wobec s\u0119dzi\u00f3w, ale i wobec innych obywateli \u2013 nie mo\u017ce si\u0119 zas\u0142oni\u0107 statusem ustawy jako aktu uchwalonego przez parlament ani brakiem stwierdzenia niekonstytucyjno\u015bci tego aktu przez stosowny organ. System prawa ani wola ustawodawcy nie s\u0105 zdolne usprawiedliwi\u0107 krzywdzenia innych, a cz\u0142owiek czyni\u0105cy z\u0142o w imi\u0119 ustawy czyni zarazem z\u0142o w imieniu w\u0142asnym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Debata o rozproszonej kontroli konstytucyjno\u015bci ustaw, czyli o mo\u017cliwo\u015bci samodzielnego niezastosowania przez s\u0119dziego normy ustawowej, kt\u00f3r\u0105 uzna on za sprzeczn\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":15496,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[596],"tags":[],"class_list":["post-15583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","felietony"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15583"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15583\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}