cherlawe i \u015blamazarne<\/em>\u00a0uczucia, zauwa\u017ca noblistka. Mo\u017ce tutaj trzeba szuka\u0107 przyczyn fascynacji m\u0142odego pokolenia has\u0142ami faszystowskimi, antysemickimi, ksenofobicznymi. Urzeczenie z\u0142em, niszczeniem innych.<\/p>\nOczywi\u015bcie, jako\u015b to si\u0119 racjonalizuje. S\u0142yszymy, \u017ce innych trzeba izolowa\u0107, nie dopuszcza\u0107 do nas, poniewa\u017c nam zagra\u017caj\u0105, zagra\u017caj\u0105 fizycznie nam i naszej kulturze narodowej, chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesna ideologia nacjonalistyczna czerpie z XIX wieku, z my\u015bli endeckiej Romana Dmowskiego. Stawia ona nar\u00f3d, swoj\u0105 grup\u0119 etniczn\u0105 i religijn\u0105 ponad innymi warto\u015bciami, r\u00f3wnie\u017c ponad uniwersalizmem chrze\u015bcija\u0144skim i o\u015bwieceniow\u0105 ide\u0105 braterstwa wszystkich ludzi.<\/p>\n
Nacjonalizm mo\u017ce by\u0107 porywaj\u0105cy dla m\u0142odych ludzi i mo\u017ce dawa\u0107 starszym ludziom poczucie bezpiecze\u0144stwa. Starsi ludzie lubi\u0105 swojsko\u015b\u0107, to co znaj\u0105. Us\u0142yszymy o tym na dzisiejszym Marszu w wierszach Wiktora Woroszylskiego\u00a0 i Martina Niemollera. Ludzie nie dostrzegaj\u0105, \u017ce rodzi si\u0119 faszyzm. A m\u0142odzi chc\u0105 mocnych prze\u017cy\u0107, poczucia przynale\u017cno\u015bci do grupy, przeciwstawienia si\u0119 wrogowi. I starsi i m\u0142odzi znajduj\u0105 si\u0119 \u0142atwo w nacjonalizmie.<\/p>\n
Dzisiaj 16 grudnia 2018 roku mija 96. rocznica zab\u00f3jstwa Gabriela Narutowicza, pierwszego prezydenta II RP. To jest tragiczna data. Pierwszy demokratycznie wybrany prezydent po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci po 123 latach niewoli, ginie od kul zamachowca zaledwie po tygodniu od swojego wyboru przez Zgromadzenie Narodowe.<\/p>\n
Jak do tego dosz\u0142o? Historycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce do zamachu pojedynczego fanatyka przyczyni\u0142a si\u0119 nienawi\u015b\u0107 do nowo wybranego prezydenta, rozp\u0119tana przez partie endeckie (Narodowej Demokracji), kt\u00f3re zosta\u0142y zaskoczone tym wyborem i chcia\u0142y, aby Narutowicz ust\u0105pi\u0142 z urz\u0119du prezydenta. Gdyby nie histeria endeckich polityk\u00f3w i nagonka nacjonalistycznych dziennikarzy, gdyby nie s\u0142owa prawicowych autorytet\u00f3w, w tym gen. J\u00f3zefa Hallera\u00a0usun\u0105\u0107 t\u0119 zawad\u0119<\/em>, mo\u017ce Eligiusz Niewiadomski nie zdecydowa\u0142by si\u0119 strzela\u0107 w \u201eZach\u0119cie\u201d do Gabriela Narutowicza. Gdyby nie szczucie t\u0142um\u00f3w przeciwko Narutowiczowi, \u017ce zosta\u0142 wybrany g\u0142osami \u017byd\u00f3w i mniejszo\u015bci, mo\u017ce nie dosz\u0142oby do zamachu.<\/p>\nGabriel Narutowicz zosta\u0142 pierwszym prezydentem II RP w\u0142a\u015bciwie przypadkiem. In\u017cynier, wynalazca, profesor Politechniki w Zurychu, jej dziekan, wiele lat studiowa\u0142 i pracowa\u0142 w Szwajcarii. Wr\u00f3ci\u0142 do odrodzonej Polski w 1919 roku na zaproszenie polskiego rz\u0105du i aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w tworzenie podstaw funkcjonowania pa\u0144stwa, wykorzystuj\u0105c swoje kwalifikacje. By\u0142 ministrem rob\u00f3t publicznych i ministrem spraw zagranicznych. W wyborach parlamentarnych 1922 roku kandydowa\u0142 do Sejmu z ramienia jednej z partii zwi\u0105zanych z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim, lecz nie zosta\u0142 wybrany. W wyborach prezydenckich w tym samym roku nie by\u0142 faworytem, postanowi\u0142 jednak kandydowa\u0107 w poczuciu obowi\u0105zku obywatelskiego, wygra\u0142 je w ostatniej, decyduj\u0105cej turze, konkuruj\u0105c z kandydatem endecji hr. Maurycym Zamoyskim, na skutek odrzucenia Zamoyskiego przez pos\u0142\u00f3w PSL Piast, przy poparciu pos\u0142\u00f3w mniejszo\u015bci narodowych i pos\u0142\u00f3w \u017cydowskich.<\/p>\n
Narutowicz nie zrzek\u0142 si\u0119 prezydentury wobec kampanii nienawi\u015bci, chcia\u0142 przeciwstawi\u0107 antysemityzmowi i szowinizmowi sw\u00f3j autorytet, rozum, kwalifikacje. Nie dba\u0142 o ochron\u0119 jad\u0105c do Sejmu na zaprzysi\u0119\u017cenie otwartym powozem, wystawiaj\u0105c si\u0119 na obelgi i kule \u015bnie\u017cne rzucane w jego kierunku przez rozhisteryzowany t\u0142um. M\u00f3wi\u0142 potem:\u00a0Lepiej, \u017ce ja oberwa\u0142em, ni\u017c gdyby policja skrzywdzi\u0142a jednego z tych ma\u0142ych ch\u0142opc\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w tej \u0142obuzerce ulicznej. Przecie\u017c oni nie s\u0105 winni.<\/em><\/p>\nNarutowicz sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 rodz\u0105cego si\u0119 faszyzmu, antysemityzmu i ksenofobii.\u00a0 Mussolini dokona\u0142 przewrotu w\u0142a\u015bnie w 1922 roku. Nastroje nacjonalistyczne zacz\u0119\u0142y si\u0119 zag\u0119szcza\u0107. O Narutowiczu m\u00f3wiono \u201e\u017cydowski pacho\u0142ek\u201d. Zab\u00f3jstwo prezydenta podzieli\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo. Zab\u00f3jca nie wyrzek\u0142 si\u0119 swoich pogl\u0105d\u00f3w, nie \u017ca\u0142owa\u0142 czynu, skazany na \u015bmier\u0107, przez wielu uwa\u017cany by\u0142 za bohatera. T\u0142umy przysz\u0142y na jego pogrzeb. Nowonarodzonym ch\u0142opcom dawano jego imi\u0119. Czy dawano imi\u0119 Adolf po wojnie? Histeria trwa\u0142a. By\u0107 mo\u017ce przetrwa\u0142a do dzi\u015b.<\/p>\n
Potem przyszed\u0142 hitleryzm i wojna. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce po zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w, antysemityzm nie mo\u017ce mie\u0107 miejsca w Polsce, w Europie. A jednak nacjonalizm odradza si\u0119 w XXI wieku, nie tylko w Polsce. St\u0105d tylko krok do faszyzmu.<\/p>\n
Stoimy na schodach Collegium Novum. Po tych schodach w listopadzie 1939 roku hitlerowcy brutalnie prowadzili profesor\u00f3w krakowskich uczelni zdradziecko aresztowanych w tzw. Sonderaction Krakau. Za nami Collegium Maius, w kt\u00f3rego auli znajduje si\u0119 napis\u00a0Plus ratio quam vis\u00a0<\/em>(Rozum znaczy wi\u0119cej ni\u017c si\u0142a). Czy rzeczywi\u015bcie?<\/p>\nLos pierwszego prezydenta II RP wydaje si\u0119 temu przeczy\u0107. Los ofiar totalitaryzm\u00f3w, od stalinizmu i hitleryzmu, poprzez re\u017cim Pol Pota, do czystek etnicznych w b. Jugos\u0142awii i Rwandzie, wydaje si\u0119 temu przeczy\u0107. A jednak, op\u00f3r jest mo\u017cliwy, by\u0142 mo\u017cliwy nawet w hitlerowskiej III Rzeszy, czego dowodzi bohaterstwo Hansa i Sophie Scholl. Dzi\u015b nosimy bia\u0142e r\u00f3\u017ce na ich pami\u0105tk\u0119.<\/p>\n
Jeste\u015bmy dzisiaj tutaj, na Marszu Antyfaszystowskim, poniewa\u017c widzimy zagro\u017cenia, widzimy budz\u0105cy si\u0119 nacjonalizm, antysemityzm, szowinizm. To jest \u015bmiertelne niebezpiecze\u0144stwo. Dzisiaj ludzie, kt\u00f3rzy wznosz\u0105 nacjonalistyczne okrzyki, uwa\u017caj\u0105, \u017ce kochaj\u0105 Polsk\u0119. Krzycz\u0105c \u201ePolska\u201d, nie wiedz\u0105 co krzycz\u0105, jak pisa\u0142 Juliusz S\u0142owacki w swoim proroczym wierszu. To my musimy pokaza\u0107, \u017ce\u00a0plus ratio quam vis.\u00a0<\/em>Nie na drodze konfrontacji i podzia\u0142\u00f3w, lecz na drodze odpowiedzialno\u015bci i wsp\u00f3lnego dzia\u0142ania.<\/p>\nKorzenie mamy r\u00f3\u017cne, r\u00f3\u017cnimy si\u0119, lecz mamy z czego czerpa\u0107. Mo\u017cemy czerpa\u0107 z r\u00f3\u017cnych tradycji: z robotniczej tradycji PPS, z r\u00f3\u017cnorodnej i bogatej tradycji ludowej PSL, z otwartego katolicyzmu, kt\u00f3ry ca\u0142kowicie odrzuci\u0142 przedwojenny antysemityzm, pami\u0119tamy, \u017ce Jan Pawe\u0142 II nazwa\u0142 \u017byd\u00f3w \u201estarszymi bra\u0107mi\u201d. Mo\u017cemy wreszcie czerpa\u0107 z wielkiego projektu europejskiego, Unii Europejskiej, w kt\u00f3rej jeste\u015bmy dzi\u0119ki wysi\u0142kom wielu ludzi. Ten projekt trwa, cho\u0107 ostatnio partykularne\u00a0 nacjonalizmy stwarzaj\u0105 dla niego powa\u017cne zagro\u017cenie. Musimy broni\u0107 tego wielkiego projektu.<\/p>\n
Jeste\u015bmy w Krakowie, kolebce kultury i nauki polskiej, kolebce pa\u0144stwowo\u015bci polskiej, musimy zdoby\u0107 si\u0119 na uznanie nadrz\u0119dnych racji rozumu nad emocjami dla dobra wsp\u00f3lnej Ojczyzny. Musimy doceni\u0107 te mniej fascynuj\u0105ce uczucia – braterstwo, wsp\u00f3\u0142czucie, a odrzuci\u0107 to co niszczy \u2013 nienawi\u015b\u0107. Wobec odradzaj\u0105cego si\u0119 faszyzmu nikt nie mo\u017ce by\u0107 oboj\u0119tny.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W rocznic\u0119 \u015bmierci prezydenta Narutowicza, 16 grudnia 2018 roku, krakowianie zebrali si\u0119 przed Collegium Novum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, by zaprotestowa\u0107 przeciwko […]<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":10730,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_EventAllDay":false,"_EventTimezone":"","_EventStartDate":"","_EventEndDate":"","_EventStartDateUTC":"","_EventEndDateUTC":"","_EventShowMap":false,"_EventShowMapLink":false,"_EventURL":"","_EventCost":"","_EventCostDescription":"","_EventCurrencySymbol":"","_EventCurrencyCode":"","_EventCurrencyPosition":"","_EventDateTimeSeparator":"","_EventTimeRangeSeparator":"","_EventOrganizerID":[],"_EventVenueID":[],"_OrganizerEmail":"","_OrganizerPhone":"","_OrganizerWebsite":"","_VenueAddress":"","_VenueCity":"","_VenueCountry":"","_VenueProvince":"","_VenueState":"","_VenueZip":"","_VenuePhone":"","_VenueURL":"","_VenueStateProvince":"","_VenueLat":"","_VenueLng":"","_VenueShowMap":false,"_VenueShowMapLink":false,"footnotes":""},"categories":[353],"tags":[335,297,208,169,124,365],"class_list":["post-10729","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dzialania-kod-mlp","tag-faszyzm","tag-kod-malopolska","tag-krakow","tag-manifestacja","tag-marsz","tag-marsz-antyfaszystowski","dzialania-kod-mlp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10729\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kodmalopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}